BADANIA I REGULACJA MECHANIZMÓW JEZDNYCH

Sprawdzenie koła jezdnego polega na określeniu stanu tech­nicznego opony, bicia obręczy oraz statycznego i dynamicznego wyrównoważania.Ze względu na bezpieczeństwo jazdy, zwłaszcza z dużą pręd­kością, opona powinna odpowiadać warunkom, jakie przewidział wytwórca. Charakterystyczne cechy opony określają oznaczenia podane na jej boku. Dla użytkownika najistotniejsze są wymiary opony. W oznaczeniu opony liczby określające jej szerokość oraz średnicę wewnętrzną obrzeży, tzw. średnicę osadzenia, oddzielo­ne są następującymi symbolami umownymi:kreska pozioma (np. 6,50-16) informuje, że opona ma konwen­cjonalną, czyli diagonalną, budowę osnowy oraz, że jest prze­widziana do standardowych prędkości jazdy;symbol ,,B” (np. 165B13) oznacza oponę o diagonalnej budo­wie osnowy z opasaniem, czyli tzw. oponę opasaną;symbol „R” (np. 165R13) oznacza, że opona ma promieniową budowę osnowy, czyli jest tzw. oponą radialną;symbole „S”, „H”, „V” informują o przeznaczeniu opony do jazdy szybkiej, do dużej prędkości i do bardzo dużej pręd­kości.W tablicy 8-1 podano kategorie prędkości ustalone umownie w zależności od budowy i wymiarów opony.Oprócz okresu przechowywania (który nie powinien być dłuż­szy niż 3 lata), o wartości opony stanowią:głębokość rzeźby bieżnika,liczba, wymiary i rozmieszczenie uszkodzeń na obwodzie,charakter zużycia bieżnika.Sposób określania stanu i przydatności opon Przyczyny nienormalnego zużycia i uszkodzeń opon przedstawiono w Charakterystyczne zużycie rzeźby bieżnika i uszkodzenia będące wynikiem nieprawidłowej eksploa­tacji opon Schemat koła niewyrównoważonego statycznie Składowe siły odśrodkowej wywołują drgania koła ok­resowo zmienne (co 1/2 obrotu), dociążenie łożysk piasty koła, elementów zawieszenia oraz opony, co znacznie przyspiesza ich zużycie.Niewyrównoważenie dynamiczne koła powoduje po­wstawanie podczas jazdy momentów sił odśrodkowych, które wy­wołują drgania koła w kierunku równoległym do jego osi oraz okresowo zmienne (co 1/2 obrotu) dociążenie łożysk piasty koła, elementów zawieszenia i układu kierowniczego. W miarę powięk­szania się luzów w zawieszeniu koła i łożysk, rośnie amplituda poprzecznych ruchów koła i wzrastają dynamiczne obciążenia wszystkich współdziałających z nim elementów oraz nierówno­mierne zużywanie się opony.Szczególnie niekorzystny jej przypadek jednoczesnego wy­stępowania niewyrównoważenia statycznego i dynamicznego Do wyrównoważenia kół samochodowych służą specjalne urzą­dzenia, zwane wyważarkami. Stosowane są wyważarki mecha­niczne, np. firmy HPA, Weawer czy RAM, lub wyważarki elek­tronowe, np. firmy Muller, Churchill, Dunlop, Hoffmann, czy urządzenia typu EWK-15 produkcji krajowej.Zasadę działania wyważarki mechanicznej firmy HPA Główną częścią jest wał napędzany silnikiem elektrycznym. Wał ten jest ułożyskowany w dwóch wahliwych łożyskach, z których jedno jest osadzone w korpusie wyważar­ki, a drugie w piaście zamocowanej w sprężynujących płytkach. W piaście tej jest też zamocowany wskaźnik wyważarki widocz­ny przez okienko w korpusie wyważarki. Na wale znajdują się dwa przeciwciężary, z których jeden może być przesuwany wzdłuż wału za pomocą ręcznej dźwigni. Oba przeciwciężary mo­gą być także obracane wokół osi wału za pomocą kółka pokrętnego. Zasada wyrównoważania statycznego podana została w opisie ba­dań wałów korbowych.Wyrównoważenie dynamiczne polega na znalezieniu wartości momentu sił odśrodkowych (za pomocą dźwigni przesuwającej przeciwciężar) i płaszczyzny jego działania (za pomocą kółka po­krętnego). Stan zrównoważenia momentu wytworzonego w wy­ważarce z istniejącym w kole od sił odśrodkowych poznaje się po zaniku drgań wskaźnika. Podobnie działa wyważarka mecha­niczna firmy WeawerW wyważarce mechanicznej firmy RAM wartość i położenie mas niewyrównoważonych dynamicznie wskazuje plamka świetlna. Podczas ruchu obrotowego koła plamka zaj­muje stałe położenie względem podziałki wykonanej na szybie matowej, odpowiadające wartości i położeniu niewyrównoważo-nej masy. Odpowiedni znak na podziałce kątowej wskazuje pła­szczyznę niewyrównoważoną, natomiast wartość masy wyrów-noważającej odczytuje się z wykresu podanego w instrukcji wy­ważarki, w zależności od odległości x płaszczyzny koła od ło­żyska wału i od promienia okręgu wskazanego przez plamkę świetlną.Wyważarki tzw. elektronowe umożliwiają wyrównoważanie kół bezpośrednio na samochodzie. Główne zespoły tego rodzaju wyważarki to: czujnik elektromagnetyczny (dynamiczny) z gło­wicą magnetyczną osadzony w specjalnej podstawce lub moco­wany uchwytem śrubowym, lampka stroboskopowa umieszczona zwykle w zespole zawierającym również przyrządy pomiarowe, wyłączniki i układ elektryczny wzmacniający oraz przystawka napędowa z silnikiem elektrycznym i kołem napędowym.Zasada działania tych wyważarek jest następująca. Głowica magnetyczna ustawiona w odpowiednim położeniu i stykająca się z tarczą hamulcową (przy wyrównoważaniu dynamicznym) lub z elementem zawieszenia koła (przy wyrównoważaniu sta­tycznym) przenosi drgania wirującego koła badanego na czujnik wytwarzający impulsy elektryczne proporcjonalne do amplitudy drgań (w niektórych rozwiązaniach czujnik jest mocowany do odpowiedniego elementu zawieszenia za pomocą uchwytu śrubo­wego). Z czujnika sygnał jest doprowadzany do przyrządu pomia­rowego wskazującego wartość proporcjonalną do amplitudy drgań, co umożliwia ocenę niewyrównoważenia. Wchodząca w skład urzą­dzenia lampa stroboskopowa, pobudzona odpowiednimi impulsa­mi elektrycznymi, świeci w momencie maksymalnej amplitudy, oświetlając wirujące koło. Umożliwia to określenie położenia ciężarków wyrównoważających. Ustawienie głowicy magnetycz­nej podczas wyrównoważania statycznego i dynamicznego przed­stawiają Ciężarki równoważące mocuje się do tarczy koła za pomocą uchwytów wykonanych z blachy stalowej sprężystej, które zakłada się na obręcz koła. Zakładanie tych uchwytów ułat­wia przyrząd umożliwiający rozluźnienie docisku opony do ob­ręczy. Przykładowe rozwiązanie takiego przyrządu podano na Przed przystąpieniem do sprawdzania wyrównoważenia koła należy określić bicie promieniowe i osiowe obręczy oraz opony. Nadmierne odkształcenie uniemożliwia prawidłowe wyrównowa-żenie dynamiczne koła. Dopuszczalne bicie promieniowe i osiowe obręczy i opony WYPOSAŻENIE STANOWISKAGłębokościomierz suwmiarkowy. — Wyważarka mechaniczna HPA.Wyważarka typu EWK-15.Urządzenie do kontroli ciśnienia i uzupełniania powietrza w ogumieniu.Czujnik z podstawką.Przyrząd do zakładania uchwytów ciężarków.Ciężarki i uchwyty.Kliny.Podnośnik hydrauliczny.Podpory — stojaki.Komplet kluczy monterskichPRZEBIEG ĆWICZENIAweryfikacja i klasyfikacja oponZmierzyć głębokość rzeźby bieżnika.Sprawdzić, czy nie występują uszkodzenia gumy, opony, osno­wy itp.; określić ich rozmieszczenie i wymiary.Określić charakter zużycia bieżnika.Powyższe badania przeprowadzić kolejno dla wszystkich przedstawionych do weryfikacji opon.Zanotować wyniki pomiarów i spostrzeżenia.Wyniki pomiarów i spostrzeżenia porównać z danymi zawar­tymi i na tej podstawie określić dalsze przeznaczenie opon.W sprawozdaniu podać szkice przedstawiające charakterystycz­ne zużycia i uszkodzenia bieżników oraz ostateczną klasyfi­kację opon.wyrownoważanie statyczne i dynamiczne koła z ogumieniem na wyważarce mechanicznejOczyścić obręcz koła i oponę z zanieczyszczeń.Sprawdzić ciśnienie powietrza w ogumieniu.Ustawić kołki centrujące zgodnie z rozstawem otworów na śru­by mocujące koło.Zamocować koło na wyważarce.Sprawdzić bicie promieniowe i osiowe obręczy koła i opony; bicie nie może przekraczać wartości podanych Ustawić pedał wyważarki w położeniu środkowym (zwolnio­ny naciąg pasa napędowego).Wychylić koło z położenia równowagi o kąt większy niż 90° i obserwować jego zachowanie; tendencja powrotu do poprzed­niego położenia świadczy o niewyrównoważeniu statycznym.Zaznaczyć kredą punkt najniższy koła i powtórzyć próbę.Po przeciwnej stronie (punkt najwyższy) założyć na obręczy uchwyt mocujący ciężarek wyrównoważający.Metodą kolejnych prób określić masę ciężarka równoważącego; koło wyrównoważone zatrzymane w dowolnym położeniu nie będzie wykazywało skłonności do powrotu w jedno stałe po­łożenie.Zanotować masę ciężarka równoważącego.Założyć osłonę ochronną i włączyć przewód wyważarki do sieci zasilania.Dźwignią ręczną ustawić ciężar przesuwny w położeniu zero­wym. Włączyć silnik wyważarki i napęd wału, a po ustaleniu się prędkości obrotowej koła wyłączyć napęd (przestawić pe­dał w położenie środkowe) i obserwować wskaźnik wyważar­ki. Jeżeli występują drgania wskaźnika świadczące o niewy­równoważeniu dynamicznym koła, należy manewrować kolej­no dźwignią i kółkiem pokrętnym tak, aby doprowadzić do za­niku drgań wskaźnika.Ponownie rozpędzić koło do maksymalnej prędkości obroto­wej i sprawdzić zanik drgań w pełnym zakresie prędkości ob­rotowej.Zatrzymać koło przez dociśnięcie pedału nie zmieniając poło­żenia kółka pokrętnego ani dźwigni.Obrócić kołem tak, aby ciężary mechanizmu wyrównoważa-jącego znalazły się w płaszczyźnie pionowej, a kreska ciężaru przesuwnego wskazywała na podziałce wartość niewyrówno-ważenia.Zamocować ciężarki wyrównoważające jak to przedstawiono na Sprowadzić ciężar przesuwny w położenie zerowe i ponow­nie rozpędzić koło. Jeżeli wystąpią drgania wskaźnika powtó­rzyć czynności wyrównoważania, aż do uzyskania zaniku drgań w pełnym zakresie prędkości obrotowej koła.Zanotować wyniki.WYRÓWNOWAŻANIE STATYCZNE I DYNAMICZNE KOŁAZ OGUMIENIEM BEZPOŚREDNIO PO POWROCIE POJAZDU Z JAZDYOczyścić koło i oponę oraz sprawdzić ciśnienie powietrza i bi­cie koła.Podnieść przód (tył) samochodu do góry tak, aby wyrówno-ważane koła znalazły się na wyskokości 5^-10 cm nad jezdnią. Oprzeć podniesioną część samochodu na sztywnych podporach nie przenoszących drgań.Sprawdzić, czy nie występują opory przy swobodnym obra­caniu się kół, spowodowane blokowaniem hamulców lub in­nymi przyczynami.Sprawdzić, czy nie występują nadmierne luzy w łożyskowa­niu zwrotnicy koła i w łożyskach piasty.Zabezpieczyć pojazd przed zsunięciem się z podparcia przez podłożenie klinów pod koła spoczywające na podłożu. Wykonać widoczny znak umowny na obwodzie koła, np. kre­dą lub za pomocą plastra.Sprawdzić wyważarkę wg wskazań instrukcji obsługi. Ustawić wyważarkę w pozycji równoległej do płaszczyzny ko­ła tak, aby oś lampy błyskowej znajdowała się w płaszczyź­nie przechodzącej przez środek koła i prostopadłej do pod­łoża.Pod zawieszeniem uniesionego koła umieścić czujnik drgań jak do wyrównoważania statycznego, tzn. w ten sposób, aby głowica czujnika przylegała do podatnego na drgania elemen­tu zawieszenia, jak najbliżej koła w płaszczyźnie prostopadłej do położą i przechodzącej przez środek koła Dosunąć koło napędowe wyważarki do opony koła wyrów-noważonego i mocno docisnąć. Włączyć przycisk silnika wy­ważarki tak, aby uzyskać ruch koła odpowiadający jeździe do przodu.Rozpędzić koło do maksymalnej prędkości obrotowej, odsunąć koło napędowe i włączyć przycisk wyzwolenia błysków. Obserwować wskazówkę wskaźnika i położenie znaku na opo­nie koła. Zapamiętać położenie wskazówki i znaku. Zatrzymać koło i ustawić je tak, aby znak umowny zajmo­wał położenie, które widoczne było podczas wyzwolenia bły­sku.Umieścić ciężarek wyrównoważający na obręczy koła w gór­nym punkcie. Wartość ciężarka określić doświadczalnie. Wprowadzić koło ponownie w ruch obrotowy i obserwować wskazania wskaźnika. Wy równo ważenie statyczne można uznać za prawidłowe, jeżeli wskazania pozostają w zakresie podział-ki (H- 20, W innym przypadku przeprowadzić korektę, to zna­czy zwiększyć masę ciężarka, jeżeli w chwili maksymalnego wychylenia wskazówki znak umowny na kole znajduje się po­wyżej osi koła, lub zmniejszyć, jeżeli znajduje się on poniżej osi koła.— Zanotować wyniki. Umieścić czujnik drgań jak do wyważania dynamicznego, tzn.w ten sposób, aby ustawiona poziomo głowica przylegała do tarczy hamulcowej na poziomie osi jej symetrii, jak najda­lej od piasty koła Dalsze czynności wykonać jak podczas wyrównoważania sta­tycznego.Zamocować jeden ciężarek na zewnętrznej stronie tarczy koła naprzeciw głowicy czujnika, a drugi — o tej samej masie — na wewnętrznej stronie przy głowicy czujnika.Sprawdzić jakość wyrównoważenia dynamicznego jak przy wyrównoważaniu statycznym.Z.większyć masę ciężarków, jeżeli w chwili największego wy­chylenia wskazówki znajduje się on na prawo od pionowej osi symetrii koła, a czujnik po lewej stronie osi pionowej, na­tomiast zmniejszyć masę ciężarków, jeżeli w chwili najwięk­szego wychylenia wskazówki ciężarek znajduje się po tej sa­mej stronie pionowej osi symetrii koła co czujnik drgań.— Zanotować wyniki.

Comments

comments