BADANIE NATĘŻENIA ŚWIATEŁ DROGOWYCH I MIJANIA

Podczas jazdy, wskutek drgań i wstrząsów, reflektory zmie­niają swoje położenie. Jednocześnie postępuje zużywanie się po­włoki lustra odbijającego promienie- świetlne. Czynniki te powo­dują konieczność okresowej kontroli świateł.Na prawidłowość wyników badania świateł mają wpływ:Obciążenie pojazdu, które powinno być zgodne z wymagania­mi instrukcji badań danego typu pojazdu. Wpływ wartości obciążenia i jego rozmieszczenia jest szczególnie duży w przy­padku elastycznych zawieszeń.Ciśnienie w ogumieniu kół jezdnych, które powinno być spraw­dzone i wyregulowane; dopuszcza się odchyłkę od ciśnie­nia nominalnego w granicach ± 0,01 MPa dla ogumienia nis-kociśnieniowego i ±0,02 MPa dla ogumienia wysokociśnienio­wego.Stanowisko badania, którego nawierzchnia powinna być po­zioma (dopuszczalne wzniesienie 1 mm na 1 m) i płaska (do­puszczalna odchyłka płaskości 1 mm).Ustawienie samochodu w stosunku do ekranu czy przyrządu, odgrywające dużą rolę przy pomiarze ustawienia świateł w płaszczyźnie poziomej.Prawidłowy obraz plamy świetlnej świateł drogowych na ekra­nie przedstawia przedstawiają schematycznie nominalne położenie środków plam świetlnych bądź granicy światła i cienia oraz pola tolerancji ustawienia swia-Do badania świateł drogowych i mijania niezbędny jest ekran kontrolny lub specjalne przyrządy. Ekran kontrolny stanowi płytę zamocowaną prostopadle do nawierzchni stanowis­ka z naniesioną siatką linii, ułatwiającą określenie miejsca ba­dania. W razie braku ekranu można zastąpić go gładką pionową ścianą.Za pomocą ekranu kontrolnego można sprawdzić tylko usta­wienie świateł. W tym celu samochód ustawia się na stanowisku pomiarowym w odległości 10 m od ekranu, tak aby oś podłużna samochodu była prostopadła do ekranu. Na ekranie umieszcza się (przyczepia się lub rysuje) dwa krzyże, których rozstaw i odle­głość od nawierzchni stanowiska (wysokość) powinny być .zgod­ne z warunkami technicznymi badania świateł danego typu sa­mochodów. Po włączeniu świateł obserwuje się położenie środ­ków plam świetlnych lub granicy światła i cienia w stosunku do położeń nominalnych. Ustawienie świateł reguluje się w przy­padku, gdy odchyłki położeń środków plam świetlnych lub gra­nicy śwatła i cienia przekraczają wartości dopuszczalne.teł. Wymiary a, b, c, charakterystyczne dla danego typu samo­chodu, określa instrukcja badania. Przykładowe wartości dla nie­których samochodów podano w tabl. 9-4.Przyrządy do badania świateł można podzielić wg zasady dzia­łania lub zakresu stosowania. W zależności od zasady działania rozróżniamy przyrządy ekranowe i fotoelektryczne. W razie wystąpienia odchyłek należy śru­bą 3 regulacji poziomnicy 4 doprowadzić obraz do położenia no­minalnego, a wychylenie pęcherzyka poziomnicy wskaże wartość odchyłki. Jeżeli odchyłka jest większa od dopuszczalnej, ustawie­nie świateł należy skorygować.Przykładem przyrządu ekranowego produkcji krajowej jest przyrząd Bd.01.01 Prawidłowe obrazy plam świetl­nych na matówce w przypadku świateł drogowych — a w przypadku symetrycznych świateł mi-Dokładniejsze są przyrządy fotoelektryczne. Z przyrządów fo-toelektrycznych produkcji krajowej wymienić należy przyrząd typu PUR-1 składający się z kamery z wbudowanym układem fotoelektrycznym, statywu do mocowania kamery i umożliwiającego przesuwanie jej w kierunku pionowym oraz podwozia umożliwiającego przemieszczanie przyrządu. Przyrząd jest wyposażony w drążki oporowy i ustawczy, umożliwiające ustawienie osi optycznej kamery równolegle do podłużnej osi samochodu. Przyrząd ten służy do kontroli ustawienia świateł samochodu i może być używany do pomiarów przy świetle dzien­nym oraz w pomieszczeniach o małej powierzchni.Przyrząd typu PUR-2 stanowi nowszą odmianę przyrządu PUR-1. Budową nie różni się on od przyrządu PUR-1, lecz oprócz kontroli ustawienia umożliwia pomiar natężenia świateł.Przyrząd typu KS-20 również produkcji krajo­wej, przeznaczony jest do ustawiania świateł drogowych i mija­nia w płaszczyźnie poziomej i pionowej, pomiaru ich położenia oraz oceny natężenia światła.WYPOSAŻENIE STANOWISKA— Stanowisko diagnostyczne, którego nawierzchnia spełnia omó­wione wyżej warunki.Urządzenie do kontroli ciśnienia i uzupełniania powietrza w ogumieniu.Ekran do kontroli ustawienia świateł.Przyrząd ekranowy Bd.01.01 do kontroli ustawienia świateł.Przyrząd PUR-1 do kontroli ustawienia świateł.Przyrząd PUR-2 do kontroli ustawienia i natężenia świateł.Przyrząd KS-20 do kontroli ustawienia i natężenia świateł.Obciążniki.Okulary spawalnicze.Komplet narzędzi monterskich.PRZEBIEG ĆWICZENIAPRZYGOTOWANIE SAMOCHODU DO BADAŃSprawdzić ciśnienie i ewentualnie uzupełnić powietrze w ogu­mieniu. Wartość nominalna ciśnienia określona jest w instruk­cji fabrycznej pojazdu.Obciążyć pojazd zgodnie z wymogami instrukcji fabrycz­nej.Nacisnąć kilkakrotnie na nadwozie pojazdu lub przejechać krót­ki odcinek drogi, w celu ułożenia się zawieszenia.Oczyścić szkła reflektorów, sprawdzić prawidłowość układu nacięć.Sprawdzić wstępnie stopień naładowania akumulatora przez włączenie świateł drogowych i obserwację jasności światła; odcień pomarańczowy świadczy o niedostatecznym naładowa­niu akumulatora bądź zużyciu powłoki lustra.Uruchomić silnik. Zwiększenie się jasności świateł przy śred­niej prędkości obrotowej świadczy o niedostatecznym nałado­waniu akumulatora.Włączyć światła pozycyjne i obserwować stan powłoki od­blaskowej lustra. Ciemne plamy są oznaką ubytków powłoki, zmniejszającej natężenie światła.Wyniki obserwacji zanotować w karcie kontroli.Zdjąć ramki ozdobne reflektorów, sprawdzić stan śrub regu­lacyjnych ustawienia reflektorów.KONTROLA USTAWIENIA ŚWIATEŁ ZA POMOCĄ EKRANUUstawić samochód na stanowisku tak, aby podłużna oś sy­metrii samochodu była prostopadła do ekranu i przechodziła przez jego środek. Odległość samochodu od ekranu powinna wynosić 10 lub 5 m w zależności od powierzchni stanowiska Zaznaczyć na ekranie obrazy krzyży w miejscach określo­nych rozstawem i wysokością reflektorów oraz parametrami a i b W przypadku samochodów o nieznanych pa­rametrach ustawienia świateł Włączyć światła drogowe, przysłonić jeden reflektor i obser­wować jasną plamę świetlną, która powinna wyodrębniać siędokładnie w miejscu naniesionego krzyża Przysłonić drugi reflektor i obserwować jasną plamę jak wy­żej.Wyłączyć światła mijania.W przypadku symetrycznych świateł mijania obserwować po­ziomą granicę światła i cienia, która powinna przebiegać po­niżej linii środków krzyży Światła asymetryczne kontroluje się pojedynczo; dopuszczalne odchyłki Wyniki zanotować w karcie pomiarów.Uwaga: Jeżeli samochód ustawiony jest w odległości 5 m od ekranu, parametry o, b, c należy zmniejszyć do połowy wartości.KONTROLA USTAWIENIA ŚWIATEŁ DROGOWYCH I MIJANIA ZA POMOCĄ EKRANOWEGO PRZYRZĄDU Bd.01.01″Ustawić koła samochodu do jazdy na wprost.Oprzeć drążek oporowy o bieżniki opon kół przednich Wysunąć drążek ustawczy tak, aby odległość matówki — ekranu od reflektora wynosiła ok. 800 mm (odległość ta za­znaczona jest nacięciem na pręcie stanowiącym wyposażenie przyrządu).Ustawić ekran — matówkę na wprost badanego reflektora tak, aby oś optyczna głowicy pokrywała się z osią reflektora.Za pomocą poziomnicy ustawić płaszczyznę ekranu prosto­padle do nawierzchni.Włączyć światła drogowe.Obserwować środek plamy świetlnej (przez okulary spawal­nicze), który przy prawidłowo ustawionych reflektorach po­winien znajdować się w środku krzyża matówki Przechylić głowicę przyrządu za pomocą śruby poziomnicy tak, aby środek plamy świetlnej znalazł się w środku krzyża matówki.Odczytać na poziomnicy liczbę działek, o którą wychylił się pęcherzyk powietrza od położenia zerowego.Określić wartość odchylenia pamiętając, że jedna działka na poziomnicy odpowiada przesunięciu plamy świetlnej o 4 cm na ekranie odległym o 10 m od badanego reflektora.— Przywrócić pionowe położenie matówki (śrubą wyregulować położenie poziomnicy tak, aby wskazywała poziom).— Włączyć światła mijania i porównać obraz z przedstawionym — W przypadku stwierdzenia odchylenia, przechylić głowicę jak poprzednio.— Odczytać wartość odchylenia od położenia nominalnego.Sprawdzić ustawienie drugiego reflektora.Zanotować wyniki.KONTROLA USTAWIENIA ŚWIATEŁ DROGOWYCH I MIJANIA ZA POMOCĄ FOTOELEKTRYCZNEGO PRZYRZĄDU PUR-1Ustawić koła samochodu do jazdy na wprost.Oprzeć drążek oporowy o bieżniki opon kół przednich samo­chodu.Drążek ustawczy wysunąć tak, aby soczewkę przyrządu usta­wić możliwie blisko reflektora.Ustawić przyrząd tak, aby oś optyczna soczewki pokryła się z osią reflektora.Włączyć światła drogowe i przesuwając dźwignię przesłony fotokomórki obserwować wychylenie wskaźnika miliampero-mierza.Odczytać położenie linii poziomej cienkiej matówki w stosun­ku do poziomu „0″ dla maksymalnego wskazania miliampero-mierza.Zanotować wartość odchylenia.Uchwycić za rękojeść przyrządu i lekko unieść tylną stopkę statywu.Wychylając przyrząd w poziomie (w lewo i prawo) obserwo­wać wskazania miliamperomierza (wzrost wartości wskazań przy skośnym, w stosunku do podłużnej osi pojazdu, ustawie­niu kamery świadczy o wadliwym ustawieniu świateł w płasz­czyźnie poziomej).Zanotować wartości maksymalnego wychylenia.Ustawić kamerę równolegle do osi podłużnej samochodu.Zmienić światła drogowe na światła mijania.Obserwować linię granicy światła i cienia, która powinna przebiegać w pobliżu „0″, poziomo — dla świateł symetrycz­nych — lub w kierunku odchylonym, w prawo pod kątem ok. 15° — dla świateł asymetrycznych. W przypadku gdy granica światła i cienia jest słabo widoczna, należy uchwy­cić rękojeść przyrządu i lekko unieść tył przyrządu. Wówczas cień granicy będzie przemieszczał się na matówce, co ułatwi odczyt.Zanotować wartość odchylenia.KONTROLA USTAWIENIA ORAZ NATĘŻENIA ŚWIATEŁ DROGOWYCH I MIJANIA ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU KS-20Ustawić długość łączników zderzaków tak, aby odległość mię­dzy szkłem reflektora i soczewką urządzenia wynosiła 30 cm.Ustawić koła samochodu do jazdy na wprost.Zderzaki wstawić pod bieżniki opon kół przednich, a sworz­nie łączników teleskopowych włożyć w otwory prowadnicy w ten sposób, aby łączniki były wzajemnie równoległe.Ustawić na prowadnicy kółka prowadzące urządzenia.Przesuwając urządzenie wzdłuż prowadnicy i manewrując gło­wicą w górę i w dół, ustawić środek soczewki tak, aby jej oś pokryła się z osią badanego reflektora.Pokrętło przełącznika przestawić w położenie 7 (wskazówka miernika powinna zająć położenie odpowiadające wartości 16).Jeżeli wskazówka zajmuje inne położenie, to przez obrót wkrę­takiem potencjometru w miejscu „cechowanie 7″ sprowadzić wskazówkę w wymagane położenie.Przestawić pokrętło przełącznika w pozycję 77.Wykonać cechowanie jak poprzednio, lecz w miejscu „cecho­wanie 77″.Przełącznik obrotowy ustawić w położenie ,,0″.Włączyć światła mijania i kręcąc pokrętłem bębnowym do­prowadzić poziomą linię na ekranie do pokrycia się z granicą światła i cienia.Odczytać na podziałce bębna wartość (wyrażoną w cm), o jaką odchylona jest od poziomu granica światła i cienia na ekranie odległym od reflektora o 10 m.— Zanotować wynik.Włączyć światła drogowe, pokrętło przełącznika obrotowego ustawić w położenie „pomiar”.Pokręcając pokrętłem bębnowym i pokrętłem przesuwu foto­elementu, uzyskać maksymalne wychylenie wskazówki lukso-mierza.Na podziałce bębna odczytać wartość odchylenia strumienia światła w pionie. Wartość odchylenia świateł w płaszczyźnie poziomej określa wartość przesunięcia fotoelementu od punktu zerowego.Zanotować wyniki.REGULACJA USTAWIENIA ŚWIATEŁ ZA POMOCĄ EKRANUSamochód ustawić jak przy kontroli ustawienia świateł.Włączyć światła mijania.Za pomocą elementów regulacyjnych reflektorów wprowadzić granicę światła i cienia w obszar mieszczący się w polu tole­rancji ustawienia jak najbliżej położenia no­minalnego.Włączyć światła drogowe i sprawdzić, czy plamy świetlne znajdują się w polu tolerancji ustawienia świateł drogowych.REGULACJA USTAWIENIA ŚWIATEŁ ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU Bd.01.01Przyrząd ustawić jak przy kontroli ustawienia świateł.Włączyć światła mijania.Za pomocą elementów regulacyjnych reflektora ustawić po­łożenie granicy światła i cienia 1,5*4-2 mm poniżej poziomej linii matówki.Włączyć światła drogowe i sprawdzić, czy plama świetlna znajduje się w środku matówki.Uwaga: jak przy ustawianiu świateł za pomocą ekranu.REGULACJA USTAWIENIA ŚWIATEŁ ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU PUR-1Przyrząd ustawić jak przy kontroli ustawienia świateł.Włączyć światła mijania.Za pomocą elementów regulacyjnych reflektora sprowadzić granicę światła i cienia do linii cienkiej ekranu ustawionej na zero (lub w inne położenie odpowiadające nominalnemu usta­wieniu świateł mijania, określonemu w instrukcji danego typu samochodu).włączyć światła drogowe.Pokręcić pokrętłem mikroamperomierza i stwierdzić, czy ma­ksymalne wychylenia wskazówki występują przy ustawieniu linii poziomej ekranu w obszarze dopuszczalnym (±2,5 działki od zera).Pamiętając maksymalne wychylenia wskazówki przy wychy­laniu przyrządu w poziomie, wyregulować ustawienie światła tak, aby to maksymalne wychylenie uzyskać przy ustawieniu kamery równolegle do osi podłużnej samochodu.REGULACJA USTAWIENIA ŚWIATEŁ ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU KS-20Ustawić przyrząd jak przy kontroli ustawienia świateł.Ustawić na pokrętle bębnowym wartość obniżenia granicy światła i cienia określoną w instrukcji dla danego typu sa­mochodu.Włączyć światła mijania.Za pomocą elementów regulacyjnych reflektora doprowadzić do zgodności położenia granicy światła i cienia z poziomą osią ekranu. W przypadku świateł asymetrycznych należy również zwrócić uwagę na położenie punktu wzniosu linii odchylenia światła.Włączyć światła drogowe.Pokrętło bębnowe ustawić w położeniu określonym dla da­nego typu samochodu.Przesunąć fotoelement w położenie zero.Ustawić pokrętło przełącznika obrotowego w położeniu „po­miar”.Manewrować elementami regulacyjnymi reflektora tak, aby uzyskać maksymalne wychylenie wskazówki luksomierza.POMIAR NATĘŻENIA ŚWIATEŁ DROGOWYCH ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU KS-20Ustawić prawidłowo reflektory.Ustawić pokrętło bębnowe w położeniu ,,zero”.Ustawić pokrętło przełącznika obrotowego w położeniu „po­miar”.Włączyć światła drogowe.Odczytać na górnej podziałce miernika luksomierza wartość natężenia świateł; światło należy uznać za zadowalające, je­żeli jego natężenie jest większe niż 16.POMIAR NATĘŻENIA ŚWIATEŁ MIJANIA ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU KS-20Ustawić prawidłowo reflektory.Ustawić pokrętło bębnowe w położeniu „góra 10″.Ustawić pokręto przełącznika obrotowego w położeniu „po­miar”.Fotoelement ustawić za pomocą pokrętła w lewym skrajnym położeniu.— Włączyć światła mijania._ Odczytać na dolnej podziałce luksomierza natężenie oświetlę-nia, które nie powinno być większe niż 1 lx.ANALIZA WYNIKÓW Wyniki otrzymane podczas kontroli ustawienia świateł należy zestawić w karcie pomiarów. Pożądane jest, aby kontrolę prze­prowadzić przynajmniej dwiema metodami. Umożliwi to opraco­wanie wniosków dotyczących nie tylko prawidłowości ustawienia świateł, ale również dokładności badania różnymi metodami.Dokonać oceny jakości ustawienia świateł porównując uzyska­ne wyniki z warunkami technicznymi. W razie niemożności pra­widłowego ustawienia świateł, dokonać oględzin nadwozia w celu wykrycia ewentualnych odkształceń powypadkowych, uniemożli­wiających regulację.W sprawozdaniu należy podać szkic stanowiska, spostrzeże­nia, szkice otrzymanych obrazów, kartę pomiarów oraz analizę wy­ników i wnioski.

Comments

comments