BADANIE UKŁADU KIEROWNICZEGO

Badanie układu kierowniczego polega na sprawdzeniu luzów w mechanizmach zwrotniczym i kierowniczym oraz geometrii układu kierowniczego.W celu sprawdzenia luzów mających wpływ na geometrię układu kierowniczego należy podnieść przód samochodu do góry tak, aby był dogodny dostęp do zwrotnic i drążków kierowni­czych. Następnie należy uchwycić koło oburącz (u góry i u dołu opony) i próbować je poruszyć poprzecznie do pojazdu Ruchy bębna względem tarczy hamulcowej świadczą o istnieniu luzów w łożyskach piasty koła. Ruchy zwrotnicy względem głów­łączonych elementów. Nadmiernym luzom często towarzyszy stuk, a zawsze — opóźnienie ruchu zespołu, spowodowane wystąpie­niem taktu likwidacji luzu w połączeniu. Na sumaryczny luz układu kierowniczego oprócz wymienionych już luzów mają wpływ luzy w zamocowaniu przekładni kierowniczej do ramy no­śnej samochodu, luz w połączeniu ramienia przekładni z wałkiem głównym przekładni oraz luzy między elementami przekładni kierowniczej i w łożyskach wału kierownicy.ki osi nośnej lub względem innych elementów osadzenia sworz­nia zwrotnicy czy pozornego sworznia zwrotnicy świadczą o istnie­niu nadmiernych luzów między tulejkami a sworzniem zwrotni­cy. Ruchy wahaczy względem belki zawieszenia lub łącznika wa­haczy świadczą o istnieniu nadmiernych luzów w zawieszeniu.Z kolei należy uchwycić kontrolowane koło oburącz za oponę na wysokości osi koła i próbować poruszyć je na prze­mian w obie strony, w kierunku skręcania kół. Obserwując wza­jemne przesunięcia w mechanizmie drążków kierowniczych, moż­na stwierdzić istnienie nadmiernych luzów w przegubach kuli­stych, zamocowaniach ramion i wsporników. Za dopuszczalne uznaje się luzy nieznaczne, widoczne dopiero przy bardzo uważ­nych oględzinach. Nadmierne luzy, to luzy łatwo zauważalne, wyraźnie wyczuwalne palcem przyłożonym na styku płaszczyznLuzy w połączeniach można zaobserwować po ustawieniu kół na podłożu podczas wykonywania whadłowych obrotów kołem kierowniczym.W celu dokonania oceny luzów i regulacji przekładni kierow­niczej, należy koła przednie ustawić jak do jazdy na wprost, odłączyć drążek kierowniczy od ramienia przekładni, a na koło kierownicze założyć dynamometr. Wskazana przez dynamometr, siła potrzebna do obrócenia koła kierowniczego, jest wskaźnikiem regulacji przekładni oraz stopnia zużycia jej elementów Wartości sił potrzebnych do obracania koła kierowniczego przy prawidłowej regulacji przekładni podano przykładowo w tabl. 8-6.Zgodnie z instrukcjami samochodów marki Star miarą re­gulacji przekładni jest jałowy ruch koła kierowniczego mierzo­ ny na obwodzie koła w położeniu odpowiadającym jeździe na wprost. Luz ten powinien wynosić 30-f-75 mm.Do kontroli geometrii układu kierownicze-g o, tj. kątów ustawienia kół, zbieżności, zależności między kąta­mi skrętu koła zewnętrznego i wewnętrznego są stosowane, róż­norodne przyrządy, które można podzielić na następujące grupy:Przyrządy uniwersalne, umożliwiające kontrolę wszystkich parametrów. Do grupy tej należy np. przyrząd PKOl polskiej produkcji Działanie przyrządów uniwersalnych polega na wykorzystaniu zmian kąta padania wiązki promieni świetl­nych (wysyłanej przez zamocowany na badanym kole rzutnik) na odpowiednio wykonane tablice lub drążki pomiarowe z podział-kami ustawionymi w odpowiednich położeniach w stosunku do kół osi przedniej przy badaniu poszczególnych parametrów.Przyrządy do pomiaru kątów: pochylenia koła, pochylenia bocznego i wyprzedzenia sworznia zwrotnicy oraz zależności mię­dzy kątami skrętu koła zewnętrznego i wewnętrznego. Reprezen­tantem tej grupy przyrządów jest przyrząd polskiej konstrukcji PK1 Przyrządy te wyposażone są w dwie podział-ki — jedną do odczytu wartości kąta pochylenia koła, a drugą do odczytu wartości kąta pochylenia bocznego i wyprzedzenia sworz­nia zwrotnicy. Wskaźnik z poziomnicą umożliwia pionowe usta­wienie przyrządu. Podziałki tarcz obrotowych, na których usta­wia się koła badane, umożliwiają odczyt wartości kątów skrętu kół.Przyrządy do pomiaru zbieżności kół. Do grupy tej zalicza się drążki wewnętrzne lub zewnętrzne w których zbieżność odczytuje się na podziałce końcówki styko­wej, oraz przyrządy optyczne, np. firmy Dunlop w których zbieżność określa kąt, o jaki należy skręcić ekranz peryskopem, aby uzyskać pokrycie się obrazu pręta kontrolne­go umieszczonego na ekranie zamocowanym do drugiego koła. Przyrząd do sprawdzania bicia osiowego obręczy koła Przyrządy do kontroli równoległości osi nośnych samocho­du. Do tego celu mogą być stosowane urządzenia uniwersalne (np. PKOl) lub sprawdziany drążkowe których koń­cówki stykowe przystawia się do punktów środkowych osi (koła prze­dnie ustawione do jazdy na wprost), a różnica odległości mierzonych po obu stronach pojazdu jest miarą nie-równoległości osi.Sprawdziany do pomiaru prze­sunięcia śladów kół. Zasadę działa­nia tych sprawdzianów przedstawia Trzpienie przyrządu opie­ra się o obręcze lub opony kój tyl­nych, a różnica wymiarów U i l2 jest miarą przesunięcia śladów kół (przed pomiarem należy sprawdzić bicie o-siowe kół).Do kontroli sumarycznegonego luzu w układzie kierowniczym stosuje się przyrząd złożony z podziałki kątowej mocowanej do kolumny kierownicy i wskaźnika mocowanego do koła kierowniczego Po­miar polega na obracaniu koła kierownicy w jedną i w drugą stronę do wyczuwalnego oporu, tj. tak aby koła nie poruszyły się z miejsca. Skrajne położenia wskaźnika wyznaczają na podziałce kąt obrotu koła kierowniczego, będący miarą suma­rycznego luzu układu kierowniczego. Podczas pomiaru koła po­winny być ustawione do jazdy na wprost, a pojazd powinien być obciążony. W przypadku stwier­dzenia, że sumaryczny luz prze­kracza wartość określoną w in­strukcji dla danego typu przekła­dni, należy ustalić miejsca nad­miernych luzów wg poprzednio opisanej metody. Kąty skrętu koła zewnętrznego mierzy się po usta­wieniu kół przedniej osi na tar­czach obrotowych jak to przedstawiono na Skręcając koło zewnętrzne o 20° należy odczytać wartość kąta skrętu koła wewnętrznego i dokonać takiego samego odczytu po skręceniu kół w przeciwnym kierunku.WYPOSAŻENIE STANOWISKAPrzyrząd optyczny PKOl.Przyrząd PK1.Podnośnik.Urządzenie do kontroli i uzupełniania ciśnienia w ogumieniu.Przyrząd do badania bicia koła.Przyrząd do badania zbieżności kół.Obciążniki.Dynamometr o zakresie pomiarowym 0^-20 N.Przyrząd do kontroli sumarycznego luzu w układzie kierow­niczym.Sprawdzian do kontroli ustawienia osi nośnych.Lampa przenośna.Komplet kluczy monterskich.PRZYGOTOWANIE SAMOCHODU DO BADANIASprawdzić ciśnienie powietrza w ogumieniu.Obciążyć pojazd zgodnie z wymaganiami instrukcji obsługi po­jazdu.Nacisnąć kilkakrotnie na podwozie pojazdu lub przejechać krótki odcinek drogi w celu ułożenia się zawieszenia.Ocenić wstępnie prawidłowość ustawienia kół i osi na pod­stawie oględzin charakteru zużycia bieżników opon Sprawdzić luzy w połączeniach układu kierowniczego zgodnie ze wskazówkami podanymi w wiadomościach wprowadzają­cych.Sprawdzić bicie osiowe obręczy kół i zaznaczyć miejsca wy­stępowania największych wartości bicia.Zanotować spostrzeżenia.SPRAWDZENIE GEOMETRII UKŁADU KIEROWNICZEGO ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU OPTYCZNEGO PKOlRozmieszczenie elementów przyrządu na stanowisku pomiaro­wym • Ustawienie kół do jazdy na wprost:— Zamocować do obręczy kół rzutniki światła tak, aby prowad­nice ustawione były pionowo do podłoża i aby osie obrotów rzutników pokryły się ze środkami osi obrotów kół. Sposób mocowania rzutnika Należy przy tym pamiętać, że punkty maksymalnego bicia osiowego obręczy powinny znajdować się w płaszczyźnie poziomej.Do obu tylnych kół przystawić stojaki ustawcze z podziałka-mi liniowymi tak, aby wystające końce uprzednio ustawio­nych suwaków weszły w nakiełki półosi lub osi tylnej. Skierować wiązki światła na podziałki stojaków ustawczych Odczytać (po wyregulowaniu ostrości obrazu) wartości wska­zane na podziałkach po obu stronach pojazdu.W przypadku gdy odczyty są różne, skręcić koło kierownicze tak, aby odczyty były z obu stron jednakowe.• Pomiar zbieiności kół: Ustawić koła do jazdy na wprost.Ustawić drążki rozsuwne jak to przedstawiono na , przy czym długość obu drążków powinna być jednakowa i równa długości rozstawu kół przednich powiększonej o 600 mm.Skierować wiązki świetlne z obu rzutników na znak kontrol­ny i podziałkę drążka tylnego ; odczytać wynik.Przetoczyć samochód do przodu o pół obrotu koła.Ustawić drążek przed samochodem w odpowiedniej odległości i skierować wiązki świetlne obu rzutników na znak kontrolny i podziałkę ; odczytać wynik.Określić różnicę odczytów (w mm), stanowiącą miarę zbież­ności kół.• Pomiar kąta pochylenia koła:Ustawić kola do jazdy na wprost.Ustawić z przodu pojazdu ekrany z podziałkami kątowymi Skierować smugę świetlną na grot osi pionowej i przez obrót rzutnika sprowadzić ją na dolną podziałkę Odczytać wartość kąta pochylenia koła; kąt pochylenia jest dodatni, jeżeli odczytuje się go na wewnętrznej części ekra­nu w pobliżu osi podłużnej samochodu.Pomiar kąta pochylenia bocznego sworznia zwrotnicy:— Ustawić koła do jazdy na wprost.Ustawić z przodu pojazdu ekrany z podziałkami kątowymi tak, aby smuga światła znalazła się w środku osi ekranu.Odblokować tarcze obrotowe.Wcisnąć pedał hamulca zasadniczego.Skręcić koła tak, aby smuga światła znalazła się na wysoko­ści grota poziomej” osi ekranu.Przesunąć (nie obrócić) rzutnik na prętach prowadzących tak, aby wskaźnik wiązki pokrył się z grotem osi poziomej Skręcić koła w przeciwną stronę tak, aby wiązka światła prze­sunęła się na podziałkę boczną.Ustawić zwierciadło możliwie blisko osi koła (przez przesu­nięcie rzutnika wzdłuż prowadnic).Ustawić ekran z podziałkami kątowymi z boku koła tak, aby wskaźnik światła znalazł się w środku osi ekranu (pionowe przesunięcie smugi świetlnej uzyskuje się za po­mocą pokrętła zwierciadła). Odblokować tarcze obrotowe. Wcisnąć pedał hamulca zasadniczego.Skręcić koła tak, aby smuga światła przesunęła się na wyso­kość grota osi poziomej; pokrętłem zwierciadła sprowadzić wskaźnik smugi do grota osi Odczytać wartość kąta bocznego pochylenia sworznia zwrot­nicy Pomiar kąta wyprzedzenia sworznia zwrotnicy:ustawić koła do jazdy na wprost.Obrócić rzutnik w położenie pionowe.Odwrócić zwierciadło tak, aby znalazło się ono w osi obiek­tywu.Skręcić koła w przeciwną stronę, aby smuga świetlna prze­sunęła się w obszar podziałki bocznej Odczytać wynik; kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy jest dodatni, jeżeli wynik odczytuje się na podziałce poniżej po­ziomej osi ekranu.• Sprawdzenie ustawienia tylnej osi:Ustawić koła tak, aby punkty maksymalnego bicia osiowego znajdowały się w płaszczyźnie poziomej. Ustawić koła jak do jazdy na wprost.Odczytać wynik; różnica (o wartości ponad 3 działki) odczy­tów wykonanych z obu stron świadczy o wadliwym ustawie­niu tylnej osi lub jej uszkodzeniuPOMIAR KĄTÓW USTAWIENIA KOŁ ZA POMOCĄ PRZYRZĄDU Pomiar kąta pochylenia koła:Ustawić koła przednie samochodu na tarczach obrotowych, a pod koła tylne podstawić tarcze wyrównawcze.Ustawić koła jak do jazdy na wprost.Wskaźnik i „zero” podziałki ruchomej sprowadzić do „zera” podziałki nieruchomej.Zamocować przyrząd do koła w punktach minimalnego bicia obręczy tak, aby stojak przyrządu znajdował się w pozycji pionowejObrócić podziałki przyrządu w położenie prostopadłe do pła­szczyzny koła Pokrętłem wskaźnika przesunąć przyrząd tak, aby poziomni-ca wskazywała poziom.Odczytać na górnej podziałce (nieruchomej) wartość kąta po­chylenia koła; kąt jest dodatni jeżeli odczytu dokonuje się na wewnętrznej części podziałki od strony koła.• Pomiar kąta wyprzedzenia sworznia zwrotnicy:Samochód, przyrząd i podziałki ustawić jak przy pomiarze ką­ta pochylenia koła Odblokować tarcze obrotowe.Wcisnąć pedał hamulca zasadniczego.Skręcić koła na zewnątrz o 20°.Wychylić wskaźnik tak, aby poziomnica wskazywała poziom.„Zero” podziałki ruchomej sprowadzić do położenia wskaź­nika.Skręcić koła w przeciwną stronę o 20° (pełny skręt o 40°) i ustawić wskaźnik tak, aby poziomnica wskazywała poziom.Na podziałce ruchomej (dolnej) odczytać wartość kąta wy­przedzenia sworznia zwrotnicy; kąt będzie dodatni, jeżeli wartość odczytana mieści się na połowie podziałki skierowa­nej ku pojazdowi.• Pomiar kąta bocznego pochylenia sworznia zwrotnicy:Samochód i przyrząd ustawić jak wyżej (hamulce zablokowa­ne). Podziałki przyrządu ustawić w położeniu równoległym do płaszczyzny koła Skręcić koła na zewnątrz o 20°.Wychylić wskaźnik tak, aby poziomnica wykazywała poziom. „Zero” podziałki ruchomej sprowadzić w położenie wskaźnika. Skręcić koła w przeciwną stronę o 20° i ustawić wskaźnik tak, aby poziomnica wykazywała poziom.— Odczytać na podziałce ruchomej (dolnej) wartość kąta bocz­nego pochylenia sworznia zwrotnicy.SPRAWDZANIE ZBIEŻNOŚCI KÓŁ ZA POMOCĄ DRĄŻKA ZEWNĘTRZNEGOUstawić samochód do jazdy na wprost.Zdjąć kołpaki kół.Ustalić wysokość końcówek stykowych drążka odpowiednio do wysokości środków osi kół.Rozsunąć drążek tak, aby końcówki stykowe opierały się o ob­ręcze kół z tyłu osi; ustawić podziałkę końcówki stykowej na „zero”.Odsunąć drążek, przetoczyć samochód o pół obrotu koła.Przystawić drążek tak, aby końcówki stykały się z obręczą z przodu osi.Odczytać zbieżność kół (w mm) na podziałce końcówki sty­kowej.SPRAWDZANIE KĄTÓW SKRĘTU KÓŁUstawić samochód do jazdy na wprost na zablokowanych tar­czach obrotowych.Wcisnąć pedał hamulca zasadniczego.Odblokować tarcze obrotowe.Skręcić koło zewnętrzne o kąt 20° i odczytać kąt skrętu we­wnętrznego.Skręcić koła w przeciwną stronę o 20° i odczytać kąt skrętu koła wewnętrznego.Zanotować wyniki.SPRAWDZANIE SUMARYCZNEGO LUZU UKŁADU KIEROWNICZEGO I REGULACJI PRZEKŁADNI KIEROWNICZEJZamocować podziałkę kątową przyrządu do kolumny kierow­nicy, a wskaźnik do koła kierowniczego tak, aby pokrył się z „zerem” podziałki.Wykonać wahadłowe ruchy kołem kierowniczym do uzyska­nia wyczuwalnego oporu (początek ruchu kół jezdnych).Odczytać graniczne wartości kątów, dla których jeszcze nie występują ruchy kół jezdnych.Zanotować graniczny kąt obrotu koła kierowniczego będący miarą sumarycznego luzu.Odłączyć drążki kierownicze od ramienia przekładni kierow­niczej.Założyć na koło kierownicze dynamometr i obrócić za jego pośrednictwem koło o ok. 100°.Zanotować wartości siły potrzebnej do obrócenia koła kierow­niczego.Połączyć przekładnię z mechanizmem zwrotniczym.Ustawić koła jak do jazdy na wprost.Wykonać pełny skręt kół jezdnych w lewo licząc liczbę obro­tów koła kierowniczego.Powrócić do położenia jazdy na wprost.Wykonać pełny skręt w prawo, licząc obroty koła kierowni­czego.Zanotować wyniki.ANALIZA WYNIKÓW I UWAGI DO SPRAWOZDANIAPorównać je z wartościami nominalnymi. W przypadku ba­dania tych samych parametrów różnymi przyrządami, porów­nać zgodność uzyskanych wyników.Ocenić prawidłowość wyników oraz określić czynniki mające wpływ na ich wartości.— W sprawozdaniu podać: tabelę wyników, wartości naminalne mierzonych wielkości oraz analizę błędów pomiarów.

Comments

comments