Czynności blacharskie

W doborze materiału, z którego będzie wykonywany dany przedmiot, decydują zarówno względy konstrukcyjne, jaktechnologiczne.Jeżeli przy konstruowaniu należy przede wszystkim uwzględnić takie własności blachy, jak: wytrzymałość, twar­dość, ciężar właściwy, odporność na korozję, to ze względów technologicznych konieczne jest użycie materiału odpowied­niego do wykonania operacji, niezbędnych do otrzymania wy­robu o odpowiednich wymiarach i kształtach.Na przykład na przedmioty wykonywane metodą tłoczenia (naczynia itp.) należy użyć blachy P — do płytkiego tłoczenia lub G — do głębokiego tłoczenia, w zależności od stosunku wysokości naczynia do jego średnicy.Ponieważ blacha jest dostarczana w postaci taśm lub arku­szy, ich wymiary należy dobrać odpowiednio do wymiarów wykonywanego przedmiotu.Przy doborze materiału należy brać pod uwagę względy ekonomiczne, aby przy jak najmniejszych kosztach otrzymać wyrób o najwyższej jakości. Dlatego przed przystąpieniem do wykonywania prac blacharskich blacharz powinien się zapo­znać z własnościami dostępnych mu materiałów, znać ich ga­tunki i zastosowanie.W praktyce występuje niekiedy konieczność stosowania materiałów, których własności nie są znane. W tych przypad­kach są wykonywane próby technologiczne, mające na celu określenie gatunku, a więc i przydatności materiału do danych prac blacharskich.Blachę niewiadomej jakości należy badać za pomocą tech­nologicznej próby zginania metali, według nor­my PN-78/H-04408. Szczegółowe wymiary próbek materiału niewiadomej jakości oraz sposób ich przygotowania w zależ­ności od rodzaju (bednarka, taśma lub blacha), grubości i sze­rokości określa również podana norma.Zasada próby zginania polega na tym, że próbkę ustawio­ną na dwóch podporach zgina się za pomocą trzpienia usta-wionego w połowie odległości między podporami Za­leżnie od rodzaju materiału i wymagań normy lub warunków technicznych próbkę zginają:do uzyskania żądanego kąta a (alfa) z zastosowaniem od­powiedniej wkładki lub trzpienia do uzyskania równoległości ramion próbki do styku ramion próbki Średnicę trzpienia D lub grubość wkładki i promień za­okrąglenia końca trzpienia r dobiera się odpowiednio do wa­runków próby, tzn. zależnie od grubości próbki oraz gatunku badanego metalu. Szerokość podpór oraz wkładki lub trzpie­nia powinna być większa od szerokości próbki co najmniej o 10 mm.Przy zginaniu za pomocą trzpienia do uzyskania określonego kąta a odległość podpór powinna wynosić b < D+3a.Próbę tę należy przerwać po osiągnięciu wymaganego kąta lub w chwili pojawienia się pierwszego pęknięcia badanej próbki.Przy zginaniu do równoległości ramion próbkę należy zgiąć wstępnie a następnie zgiąć ją do położenia Próbę należy przerwać przy pojawieniu się pierwszego pęknięcia.Przy zginaniu próbki do styku ramion próbkę blachy należy wstępnie zgiąć a następnie dogiąć aż do styku ramion. Próbę należy przerwać przy pojawieniu się pierwszego pęknięcia.Próbę zginania wykonuje się za pomocą prasy lub maszy­ny wytrzymałościowej.Po wykonaniu wymienionych prób zginania na zimno na podstawie otrzymanych wyników można określić rodzaj blachy.Blacha będzie się nadawała do operacji gięcia, jeżeli przy zginaniu jednym z wyżej podanych sposobów próbka nieuległa złamaniu i nie wykazuje na zewnątrz giętej powierzchni naderwań, rozwarstwień lub pęknięć.Blachy, taśmy i bednarkę można również badać wykonu­jąc próbę przeginania według normy PN-80/H-04407. Próbkę zamocowaną jednym końcem w uchwycie, składającym się z odpowiednich szczęk lub rolek o promieniu R przegina się wielokrotnie o kąt 90° od położenia wyjściowego na przemian w jedną i drugą stronę (, licząc prze­gięcia aż do pojawienia się pęknięcia. Próbki należy wykonać w kształcie pasków długości 100-M50 mm o szerokości 20°5mm. Promień R rolek dobiera się w zależności od grubości mate­riału (zgodnie z normami przedmiotowymi określającymi wy­magania i badania poszczególnych materiałów). Próbkę nale­ży przeginać na przemian z częstotliwością nie większą niż 1 przegięcie na sekundę, stale obserwując powierzchnię w miejscu przeginanym. Próbę należy przerwać z chwilą poja­wienia się pęknięcia. Dopuszczalna liczba przegięć zależy od rodzaju i grubości próbki blachy. Dla blachy ze stali węglo­wej konstrukcyjnej zwykłej jakości dopuszczalna liczba prze­gięć w zależności od grubości próbki blachy.Oczyszczanie blachy ze zgorzeliny, rdzy i tłuszczówJednym z podstawowych warunków prawidłowej przeróbki blach jest dokładne oczyszczenie powierzchni blach ze zgorze­liny, którą może być pokryta blacha dostarczana z huty, oraz z wszelkiego rodzaju tłuszczów, brudu i rdzy. Zanieczyszcze­nia te utrudniają pracę oraz uniemożliwiają łączenie blach przez spawanie, lutowanie itp.Stosowane są dwa sposoby oczyszczania blach: oczyszcza­nie mechaniczne i chemiczne.Oczyszczanie mechaniczne zaleca się stosować, gdy na powierzchni blachy występuje warstwa zgorzeliny. Cienką warstwę zgorzeliny można usunąć za pomocą płócien i papierów ściernych, drucianych szczotek, skrobaków itp. W przypadku użycia płócien i papierów ściernych po oczy­szczeniu powierzchni resztki ścierniwa należy usunąć za po­mocą sprężonego powietrza. Bardzo dobre wyniki daje oczy­szczanie powierzchni pilnikiem. Jednak ze względu na dużą pracochłonność metodę tę stosuje się jedynie przy oczyszcza­niu niewielkich płaszczyzn.Przy oczyszczaniu części o dużych powierzchniach z. rdzy, zgorzeliny i innych zanieczyszczeń stosuje się piaskowanie lub śrutowanie.Piaskowanie polega na oczyszczaniu powierzchni za pomo­cą strumienia piasku wyrzucanego z piaskownicy sprężonym powietrzem. Sposób ten jest bardzo skuteczny, jednak ze względu na możliwość pogorszenia jakości powierzchni przez wbite w oczyszczoną powierzchnię ziarenka piasku musi być uzupełniony przez szlifowanie lub opiłowanie i trawienie. Dla­tego często stosuje się śrutowanie śrutem żeliwnym, a w przy­padkach metali miękkich — kulkami porcelanowymi. Śruto­wanie przeprowadza się często na mokro, stosując kilkupro­centowy roztwór mydła.Pewną odmianą śrutowania jest tzw. oczyszczanie bezpy-łowe. Proces wyrzucania śrutu jest w zasadzie taki sam, róż-nica polega na tym, że w urządzeniu do bezpyłowego oczy-szczania jest wytwarzane podciśnienie, dzięki czemu cały ma-teriał ścierny wraz z zanieczyszczeniami wraca do urządzenia.Po przesianiu i oddzieleniu zanieczyszczeń materiał ściernyjest kierowany z powrotem do dyszy i używany do dalszegooczyszczania. Cennymi zaletami oczyszczania bezpyłowego są możliwość oczyszczania powierzchni blach bez konieczności stosowania przez pracowników ubrań ochronnych oraz możliwość wyko­nywania tych prac w każdym warsztacie blacharskim, nawet nie wyposażonym w instalację intensywnej wentylacji.Wadą urządzeń do bezpyłowego oczyszczania jest ich niska wydajność.Oczyszczanie powierzchni blach ze zgorzeliny, starych farb, lakierów itp. zanieczyszczeń można także przeprowadzać za pomocą palników naftowych lub acetylenowo-tlenowych, da­jących szeroki płomień. Przy szybkim przesuwaniu palnika metal prawie się nie nagrzewa, farba i inne zanieczyszczenia ulegają spaleniu, natomiast zgorzelina pęka i odpryskuje. Na zakończenie operacji powierzchnię czyści się szczotką.Oczyszczanie chemiczne dzieli się na wytrawia­nie i odtłuszczanie.Wytrawianie wykonuje się z użyciem kwasów i zasad, któ­re rozpuszczają tlenki niektórych metali. Wytrawianie blach stalowych wykonuje się w 10-r-15-procentowym roztworze kwasu solnego lub siarkowego. Po wytrawieniu przedmiot na­leży opłukać w wodzie wapiennej i zwykłej. Tak wytrawioną powierzchnię blachy należy szybko wysuszyć, aby zapobiec rozwijaniu się nowych gniazd korozji.Wytrawianie blach aluminiowych wykonuje się w wod­nych roztworach wodorotlenku sodu. Po wytrawieniu przed­mioty przemywa się w strumieniu najpierw ciepłej, potem zimnej wody, a następnie przez kilka minut w 15-procento-wym wodnym roztworze kwasu azotowego. Po powtórnym przemyciu w zimnej wodzie części suszy się w strumieniu ciepłego powietrza.Odtłuszczanie ma na celu usunięcie z powierzchni blach wszelkiego rodzaju smarów, olejów i innych tłuszczów.Do najprostszych sposobów odtłuszczania należą:mycie w rozpuszczalnikach takich, jak spirytus etylowy, czterochlorek metanu itp.;mycie w roztworach alkalicznych, do których należą wodorotlenek sodu, węglan sodu, cyjanek potasu, następnie w wodzie, po czym należy szybko wysuszyć blachę; — mycie rozpuszczalnikiem niepalnym, np. trójchlorkiem etylu.Efektywność odtłuszczania można sprawdzić w bardzo pro­sty sposób, z użyciem wody. Na powierzchni dobrze odtłusz­czonej woda rozpływa się równomiernie, na tłustej — tworzy kuleczki.Bardzo skuteczną i szeroko stosowaną metodą oczyszczania blach stalowych jest oczyszczanie za pomocą odrdzewiacza fosforowego. Oczyszczanie polega na wycieraniu blach stalo­wych szmatą lub szczotką zwilżoną w odrdzewiaczu.Odrdzewiacz fosforowy (focyt lub fosol), w którego skład wchodzą: rozcieńczony kwas fosforowy, alkohole, sole nieorga­niczne itp. po zakończeniu odrdzewiania powinien być usunię­ty z powierzchni blachy przez wypłukanie lub przetarcie (np. denaturatem) i wysuszenie w gorącym powietrzu.Oczyszczanie za pomocą odrdzewiacza fosforowego stosuje się w celu usunięcia niewielkich ilości oleju, znajdującego się na powierzchni blachy stalowej, oraz lekkiej rdzy nalotowej.

Comments

comments