Gięcie blachy, prętów i rur

Gięcie jest operacją blacharską, polega­jącą na odpowiednim wywarciu siły zewnętrznej na materiał,, dzięki czemu następuje zmiana jego kształtu. Zmiany te na­zywa się odkształceniami.Przy gięciu należy użyć sił, które powodują odkształcenie trwałe materiału. Odkształcenie trwałe jest to odkształcenie, które pozostaje po usunięciu sił zewnętrznych, tzn. materiał odkształcony nie wraca do pierwotnego kształtu po usunięciu sił zewnętrznych.W czasie gięcia w materiale występują dwa rodzaje naprę­żeń: ściskające i rozciągające Warstwy zewnętrzne materiału podlegają rozciąganiu, natomiast warstwy wewnętrz­ne są ściskane. Pomiędzy tymi warstwami znajduje się war­stwa obojętna 0-0, która nie ulega zmianom długości. Poza tym podczas gięcia przekrój materiału zmienia nieco swój kształt; szerokość materiału od strony zewnętrznej (rozciąga­nej) zmniejsza się, a od strony wewnętrznej (ściskanej) zwięk­sza się.Uapręzmia rozciągająceZmiany przekroju oraz wartości naprężeń występujących flj w giętym materiale są tym większe, im:większa jest grubość materiału g,mniejszy jest promień gięcia r,mniejszy jest kąt gięcia a.Wpływ gięcia na wytrzymałość i twardość blachy. Wskutek zachodzących odkształceń trwałych podczas gięcia następują zmiany własności mechanicznych i fizycznych materiału. Wzrasta twardość materiału, pogarszają się natomiast włas­ności plastyczne. Decydujący wpływ na wyniki gięcia mają rodzaj stosowanej blachy i sposób gięcia. Przed rozpoczęciem gięcia należy ustalić, jaki jest rodzaj użytej blachy, czy jest to blacha miękka, która umożliwia uzyskanie gładkich zagięć, czy też jest to blacha twarda, która pęka przy gięciu.Przy gięciu cienkich blach należy używać młotków, które mają część roboczą wykonaną z drewna, gumy lub tworzyw sztucznych. Nie należy używać młotków stalowych ślusarskich, ponieważ uderzenia młotka ślusarskiego utwardzają i znie­kształcają blachę i mogą spowodować pęknięcia.Gięcie ręczne blachy wykonuje się najczęściej za pomocą ude­rzeń młotkiem blacharskim. Blachę cienką można giąć ręką w imadle. W miejscu gięcia (wytrasowanym rysikiem) należy bić lekko młotkiem z drewnianą częścią roboczą Gięcie ręczne cienkiej blachy można wykonywać także: na zaginadle blacharskim na przyrządach złożonych z dwóch desek za pomocą kleszczy blacharskichGięcie (zwijanie) ręczne rur z blachy przez przeciąganie. Gię­cie można w pewnych przypadkach wykonywać za pomocą przeciągania. Przykładem takiego sposobu gięcia może być zwijanie ręczne rur za pomocą przeciągania, Pasek blachy przeciąga się przez przedstawiony na rysunku przyrząd, w którym znajduje się otwór nadający żą­dany kształt wykonywanej rurze. Najczęściej stosuje się prze­ciąganie wielostopniowe, dzięki czemu uzyskuje się mniejsze opory tarcia, większą dokładność i większą pewność wykona­nia. Pasek blachy przy tej operacji powinien być smarowany. Sposób ten stosuje się do cienkich i miękkich blach.Zwijanie blachy.Jedną z zasadniczych czynności blachar­skich jest zwijanie blach na wyroby o kształtach walcowych lub stożkowych. Zwijanie blach może odbywać się ręcznie lub maszynowo. Zasadniczo zwijanie powinno być wykonywane maszynowo. Zwijanie ręczne stosuje się w przypadkach, gdy należy otrzymać wyrób nie kołowy, lecz np. eliptyczny lub owalny.Zwijanie ręczne blachy może być wykonywane: na rurze, okrągłej belce drewnianej dwurogu blacharskim ( lub dwóch drewnianych podkładach Zwi­janie płaszczy nieokrągłych, np. eliptycznych, odbywa się na odpowiednio ukształtowanych belkach z drewna . Zwijanie powinno się zaczynać od krawędzi blach, a dopiero później należy zwijać płaszcz. W przypadku nieprzestrzegania tego warunku trudno jest nadać blasze właściwy kształt.Przy zwijaniu ręcznym należy posługiwać się młotkiem z częścią roboczą drewnianą.Zwijanie na zwijarce (walcach blacharskich). Zwijarka zwija blachę za pomocą trzech walców, z których dwa są napędza­ne i ciągną blachę, a trzeci (nie napędzany) zwija ją Walce napędzane mogą być do siebie dosuwane (dolny do gór­nego). Walec nie napędzany może być podnoszony lub opusz­czany. Przez uniesienie walca uzyskuje się zmniejszenie śred­nicy zwijania blachy, a przez opuszczenie — zwiększenie. Zwijarki mogą być napędzane ręcznie (korbą) lub silnikiem elektrycznym.Wgniatanie ręczne (odsądzanie) blachyWgniatanie (odsądzanie) blachy jest wykonywane w celu usztywnienia blachy lub wykonania ozdób. ) Wgniatanie blach cienkich, grubości do 0,5 mm 2X można wykonać za pomocą młotka, w sposób opisany poniżej. Z blachy stalowej, grubości odpowiadającej w przybliże­niu głębokości odsądzenia, wycina się wzornik 2 o takim kształcie, jaki chce się nadać przedmiotowi. Wzornik należy narysować, następnie wyciąć przecinakiem lub wypiłować pił­ką ręczną do metali.i wykończyć pilnikiem. Otrzymany wzor­nik umieszcza się na płycie 1, a na nim kładzie blachę 3 (wskazane jest przymocowanie). Nieznaczne odsądzenia wyko­nuje się uderzając w blachę 3 drewnianym młotkiem po kra­wędzi wycięcia wzornika. Właściwe odsądzenie na głębokość wzornika wykonuje się uderzając młotkiem ślusarskim w bla­chę poprzez kawałek miękkiego metalu (np. ołowiu), kawałek twardej gumy lub twardego drewna.Do wgniatania blach cienkich i miękkich (np. aluminio­wych) należy używać młotka gumowego.Odsądzanie blachy cienkiej można także wykonać za po­mocą rysika, podobnie jak podginanie blachy Blachę kładzie się na tekturze lub gumie i wgniata się w odpowiednich miejscach za pomocą stalowego rysika prowadzonego przy linii. Rysik podnosi krawędzie blachy, któ­ra w ten sposób zostaje wgnieciona do wewnątrz.Ręczne wywijanie i zaginanie obrzeży wyrobów z blachy Ręczne wywijanie i zaginanie obrzeży wy-konuje się w celu ich usztywnienia. Wywijanie i zaginaniemoże być wykonywane wzdłuż linii prostej lub po liniach krzywych.Ręczne wywijanie obrzeży wykonuje się za pomocą młotka drewnianego lub młotka rozklepywaka Jako pod kładu używa się kowadełka lub dwurogu Płaszcz wyrobu należy początkowo trzymać prawie po­ziomo. Następnie, przez wolne obracanie i częste ostrożne ude­rzenia oraz stopniową zmianę położenia wyrobu, otrzymuje się wywinięcie brzegu pod dowolnym kątem aż do kąta pro­stego Ręczne zaginanie brzegów wykonuje się zazwyczaj za pomocą młotka drewnianego na zaginadle blacharskim łukowym Brzeg, który należy zagiąć, oznacza się rysą, a następnie lekkimi uderzeniami młotka na krawędzi zaginadła 1 zaznacza się miejsca przegięcia; obrzeże blachy należy pochylić a następnie opierając blachę nazaginadle pochyla się obrzeże pod kątem prostym, wskutek czego mogą powstać fałdy Fałdy te usuwa się za pomocą rozklepywania młotkiem drewnianym na zaginadle przy czym krążek należy stale obracać. Po tej ope­racji następuje wyrównanie przez wyklepanie na gotowo na płycie 2 za pomocą uderzania młotkiem drewnianym w kra­wędź krążka Zaginanie brzegów wyrobów o nieregularnych kształtach wykonuje się na wzorniku Polega to na tym, że między dwie płytki wzornika umocowanego w imadle wkłada się blachę z wytrasowanym kształtem obrzeża tak, żeby rysa wypadła na krawędziach wzornika, a następnie zagina się brzeg uderzając drewnianym młotkiem.Obecnie brzegi zwykle zagina się maszynowo.Żłobienie to wykonywanie na blasze wgnieceń i wypukłości w celu usztywnienia lub upiększenia wyrobów. Obecnie żłobienie ręczne zostało zastąpione żłobie­niem maszynowym. Do maszynowego żłobienia są stosowane żłobiarki z napędem ręcznym, jak również z napędem silni­kowym. Zastosowanie żłobienia w blacharstwie jest bardzo szerokie w różnych procesach technologicznych, jako typowa operacja blacharska.Złobiarka ręczna jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych maszyn w blacharniach. Można na niej wykonywać wiele różnorodnych operacji, takich jak żłobienie usztywniające, wzmacniające i ozdobne, wywijanie obrzeży blach, zamykanie zakładów blacharskich itp.Żłobiarki pracują na zasadzie kształtowania materiału mię­dzy dwoma krążkami, których osie są równoległe. Krążki żło­biarki są wymienne, co umożliwia wszechstronne zastosowanie tej maszyny w pracach blacharskich.Schemat żłobiarki ręcznej . Górny wa­łek żłobiarki jest ruchomy i może być zbliżany lub oddalany od wałka dolnego za pomocą śruby 3. Zbliżanie to lub odda­lanie może być wykonywane w celu regulacji założonej pary krążków żłobiarki lub w celu pogłębiania albo spłycania wy­żłobienia w blasze. Dolny wałek jest stały, ma jednak możli­wość niewielkiego przesuwu wzdłuż osi (wraz z łożyskiem), w celu ustawienia krążków żłobiących względem siebie. Przesuw ten jest wykonywany za pomocą śruby Krążki żłpbiarki są napędzane za pomocą korby ręcznej za pośrednic­twem przekładni zębatej . Między krążkami znajduje się wstawka oporowa która może być przesuwana do przodu i do tyłu, po uprzednim odkręceniu śruby ustalającej położe­nie wstawki . Wstawka ta służy do oparcia o nią materiału w czasie żłobienia, w celu ustalenia odległości wykonywanego żłobienia od krawędzi materiału.Zaginanie obrzeży i usztywnianie wyrobów z blachy na żło-biarce. Zaginanie obrzeży wyrobów z blachy grubości do 1 mm może odbywać się na żłobiarkach ręcznych bez stoso­wania dodatkowych urządzeń. zaginanie obrzeża na żłobiarce ręcznej. Blachę opiera się o wstawkę oporową, która ustala szerokość zagięcia. Następnie zaciska się ją między krążkami żłobiącymi obracając korbą w kierunku obrotu wskazówek zegara (patrząc od strony kor­by), powoduje się obrót blachy. Blachę należy przytrzymy­wać przez rękawicę lub deseczkę, dociskając do wstawki opo­rowej i stopniowo unosząc Przez stopniowe unoszenie blachy i jednoczesne obracanie krążków żłobiących uzyskuje się wywinięcie obrzeża do żąda­nego kąta.żłobienia współ-środkowego, usztywniającego okrągłą część blaszaną. Współ-środkowe żłobienie usztywnień na płaskich krążkach blachy (dnach i pokrywkach) jest wykonywane na żłobiarce z urzą­dzeniem centrującym.

Comments

comments