Materiały używane nadwozi samochodowych

Do budowy nadwozi samochodowych są stosowane różnego ro­dzaju materiały — zarówno metalowe, jak i niemetalowe. W niniejszym rozdziale zostaną omówione najczęściej używa­ne do budowy nadwozi materiały metalowe.Blachy stalowe to wyroby walcowane, otrzymywane metodą walcowania na gorąco lub na zimno. Rozróżnia się blachy grube, grubości powyżej 4,75 mm, i cienkie, grubości do 4,75 mm włącznie.Do budowy nadwozi samochodowych są używane w zasa­dzie blachy cienkie. Własności tych blach oraz ich oznaczenia są podane w Polskich Normach.Blachy cienkie ze stali węglowej konstrukcyjnej zwykłej jakości są określone w PN-73/H-92131. W zależności od spo­sobu walcowania rozróżnia się blachy cienkie ze stali węglo­wej konstrukcyjnej zwykłej jakości: walcowane na zimno (oznaczone literą Z) i walcowane na gorąco (oznaczone lite­rą W). Ze względu na wymaganą jakość powierzchni blachy te dzieli się na trzy rodzaje. Jakość powierzchni jest ozna­czona symbolami: II, III, IV. Ze względu na możliwość wyko­rzystania powierzchni arkusza blachy rozróżnia się dwie klasy jakości tych blach: blachy pierwszej klasy jakości (bez dodat­kowego oznaczania) i blachy drugiej klasy jakości (oznaczone dodatkowo symbolem 2). Ze względu na dokładność wykona­nia grubości blach rozróżnia się blachy: walcowane na gorąco zwykłej dokładności (bez znaku) i podwyższonej dokładności (znak D) oraz walcowane na zimno zwykłej dokładności (bez znaku), podwyższonej dokładności (znak D) i wysokiej do­kładności (znak WD).Blachy stalowe cienkie do tłoczenia są określone w PN-81/ /H-92121. Oprócz podziału podobnego jak w przypadku blach cienkich ze stali węglowej konstrukcyjnej zwykłej jakości bla­chy te są klasyfikowane przede wszystkim ze względu na ich tloczność i jakość powierzchni. Ze względu na tłoczność roz­różnia się 4 gatunki tych blach: B — bardzo głębokotłoczna, G — głębokotłoczna, T — tłoczna, P — płytkotłoczna. Ze względu na jakość powierzchni rozróżnia się 4 rodzaje jakości powierzchni tych blach, oznaczone symbolami I, II, III i IV.Blachy stalowe karoseryjne są określone w PN-71/H-92143. Są to blachy walcowane na zimno, grubości 0,5-2,5 mm, prze­znaczone dla przemysłu motoryzacyjnego. W zależności od ja­kości powierzchni blachy te dzieli się na trzy rodzaje: la — blachy o najlepszej jakości powierzchni, przeznaczone na zewnętrzne części karoserii samochodów osobo­wych oraz na części podlegające powlekaniu galwa­nicznemu;Ib — blachy o dobrej jakości powierzchni, przeznaczone na widoczne wewnętrzne części samochodów osobowych, zewnętrzne części karoserii autobusów i mikrobusów, motocykli, kabin samochodów ciężarowych i innych pojazdów;II — blachy o zwykłej jakości powierzchni, o różnorodnym wyglądzie, przeznaczone na wewnętrzne części wszy­stkich pojazdów produkowanych przez przemysł mo­toryzacyjny.W zależności od własności mechanicznych i technologicz­nych blachy te dzieli się na pięć kategorii, oznaczonych: SSB — blachy na szczególnie trudne do wykonania wytłoczkio złożonym kształcie, o dużym stopniu miejscowegoodkształcenia występującego podczas tłoczenia; SB — blachy na bardzo trudne do wykonania wytłoczkio złożonym kształcie i o dużym stopniu miejscowegoodkształcenia, występującego podczas tłoczenia; B — blachy do wykonywania wytłoczek wymagającychbardzo głębokiego tłoczenia; G — blachy do wykonywania wytłoczek wymagającychgłębokiego tłoczenia; T — blachy do wykonywania wytłoczek wymagającychzwykłego tłoczenia. W zależności od możliwości wykorzystania powierzchni arkusza blachy rozróżnia się dwie klasy jakości: blachy pierw­szej klasy (bez dodatkowego oznaczenia), blachy drugiej klasy (oznaczone dodatkowym symbolem 2). Ponadto rozróżnia się blachy o wysokiej dokładności wykonania grubości — znak WD, blachy o podwyższonej dokładności wykonania grubości —znak D, blachy o zwykłej dokładności wykonania grubości — bez znaku.Przykłady oznaczeń blach karoseryjnych:a. Blacha karoseryjna o powierzchni la do szczególnie trudnego tło-czenia (SSB), pierwszej klasy, wysokiej dokładności wykonania gru-bości (WD), o grubości 0,8 mm, szerokości 1500 mm i długości3000 mm:Blacha karoseryjna Ib/2-Gl, 5DX1250X2500 PN-71/H-92143.b. Blacha karoseryjna o powierzchni Ib do głębokiego tłoczenia (G),drugiej klasy jakości (2), podwyższonej dokładności wykonania gru-bości (D), o grubości 1,5 mm, szerokości 1250 mm i długości 2500 mm:Blacha karoseryjna Ib/2-Gl, 5DX1250X2500 PN-71/H-92143.c. Blacha karoseryjna o powierzchni II do bardzo głębokiego tłoczenia(B), pierwszej klasy jakości, podwyższonej dokładności wykonaniagrubości (D), o grubości 1,0 mm, szerokości 1000 mm i długości2000 mm.Blachy cienkie stalowe pokryte innymi metalamiDla ochrony przed korozją blachy stalowe pokrywa się war­stwą cyny lub cynku i otrzymuje się wtedy:blachy stalowe ocynowane (białe), ujęte w PN-73/H-92122;— blachy i taśmy stalowe ocynkowane, ujęte w PN-81/H–92125. „Blachy ocynowane (białe) są otrzymywane przez ocynowanie — sposobem elektrolitycznym lub ogniowym — blachy stalowej cienkiej walcowanej na zimno.W zależności od jakości powierzchni, wad kształtu i spo­sobu pokrycia rozróżnia się pięć gatunków blach ocynowanych:dwa gatunki blachy ocynowanej sposobem elektrolitycz­nym — 1E i 2E;trzy gatunki blachy ocynowanej sposobem ogniowym — 1K, 2K i 3K.W zależności od grubości powłoki cynowej — wyrażonej v w gramach na 1 m2 powierzchni blachy dwustronnie pokry­tej — rozróżnia się dziewięć rodzajów blach oznaczonych cy­frami rzymskimi od I do IX:grubości powłoki cynowej blachy pokrytej elektrolitycz­nie — I, II, III, IV, V i VI;grubości powłoki cynowej blachy pokrytej ogniowo — VII, VIII i IX.W zależności od twardości rozróżnia się blachy: A, B, C i D.W przypadku gdy pomiar grubości blachy jest przeprowa­dzany wagowo, do jej oznaczenia dodaje się literę W. Nato-miast gdy grubość blachy jest mierzona sposobem metrycz­nym, w jej oznaczeniu nie stosuje się żadnego dodatkowego wyróżnienia.Blachy ocynkowane to blachy stalowe walcowane na zimno obustronnie ocynkowane sposobem ogniowym, o gru­bości 0,5-^2,5 mm, dostarczane w arkuszach lub kręgach.W zależności od postaci rozróżnia się:blachy w arkuszach — bez wyróżnienia w oznaczeniu;blachy i taśmy w kręgach — K.W zależności od rodzaju powłoki cynku rozróżnia się:blachy o powłoce cynku z kwiatem — Z;blachy o powłoce cynku ze zmniejszonym kwiatem — ZM;blachy o powłoce cynku wygładzonej — W;blachy o powłoce cynku z warstwą stopową — ZS.Ze względu na jakość pokrycia powierzchni rozróżnia się dwa rodzaje blach: I i II.W zależności od tłoczności rozróżnia się:blachy zwykłe bez określonej tłoczności — bez wyróżnie­nia w oznaczeniu;blachy płytkotłoczne — P;blachy tłoczne — T;blachy głębokotłoczne — G;blachy bardzo głębokotłoczne — B.Taśmy stalowe walcowane na zimnoTaśmy stalowe walcowane na zimno są wyrobami o wysokiej jakości powierzchni i wąskich tolerancjach wymiarów. Taśmy te są produkowane z bednarki walcowanej na gorąco przez dalsze jej walcowanie na zimno.W blacharstwie karoseryjnym używa się najczęściej taśm ze stali niskowęglowej (PN-73/H-92327), przeznaczonych do tłoczenia, do wyrobu rur i innych wyrobów metalowych.Podział i sposób oznaczania taśm ze stali niskowęglowej przedstawiają się następująco:Podział pod względem rodzaju powierzchni:taśmy o powierzchni jasnej — SI;taśmy o powierzchni jasnej czyszczonej — S2. Podział pod względem wykonania brzegów:— taśmy z brzegami naturalnymi — bn;— taśmy z brzegami obciętymi — bo.Podział pod względem dokładności wymiarowej:taśmy o zwykłej dokładności wykonania szerokości, gru­bości lub długości w pasach — bez wyróżnienia w ozna­czeniu:taśmy o podwyższonej dokładności wykonania grubości —pg;taśmy o podwyższonej dokładności wykonania szerokości — ps;taśmy w pasach o podwyższonej dokładności wykonania długości — pl;Podział ze względu na prostoliniowość (sierpowatość):taśmy o zwykłej dokładności wykonania prostoliniowości — bez wyróżnienia w oznaczeniu;taśmy o podwyższonej dokładności wykonania prostolinio­wości — L.Podział pod względem twardości:taśmy bardzo miękkie — BM;taśmy bardzo miękkie wygładzone — BMg;taśmy miękkie — M;taśmy półmiękkie — PM;taśmy półtwarde — PZ;taśmy twarde — Z;taśmy bardzo twarde — BZ;taśmy najwyższej twardości — BZZ. Podział pod względem tłoczności:taśmy bardzo głębokotłoczne — B;taśmy głębokotłoczne — G;taśmy tłoczne — T;taśmy płytkotłoczne — P.Podział pod względem postaci (w stanie dostawy):taśmy w kręgach — K;taśmy w pasach — W.Drugą grupę taśm stalowych walcowanych na zimno, uży­wanych w blacharstwie karoseryjnym, stanowią taśmy ze stali konstrukcyjnej węglowej zwykłej jakości (PN-76/H-92334).Ze względu na wykonanie brzegów rozróżnia się:taśmy z brzegami naturalnymi — N;taśmy z brzegami obciętymi — O.Ze względu na wygląd powierzchni:taśmy o powierzchni jasnej nie oczyszczonej — s;taśmy o powierzchni ciemnej po żarzeniu — z. Ze względu na stan utwardzenia:taśmy twarde — Zl/1;taśmy półtwarde — Zl/2;taśmy ćwierćtwarde — Z1/4;taśmy wyżarzone lub wyżarzone z lekkim zgniotem po ża­rzeniu — M;taśmy wyżarzone — OM.Ponadto rozróżnia się dwie klasy jakości powierzchni taśm: I i II, a pod względem dokładności wykonania grubości roz­różnia się: taśmy zwykłej dokładności wykonania (bez znaku) i o podwyższonej dokładności wykonania (D).

Comments

comments