NAPAWANIE

Napawnie polega na nakładaniu warstwy ciekłego metalu na po­wierzchnię naprawianej części w celu uzupełnienia ubytków ma­teriału spowodowanych zużyciem, wykruszeniem lub wyłama­niem. Napawanie stosuje się także do pokrywania powierzchni niektórych części warstwą materiału bardziej odpornego na ście­ranie, uderzenia lub korozję niż materiał, z którego dana część jest wykonana/7Za pomocą napawania można uzyskać warstwę spoiny dowol­nej grubości i o rozmaitych własnościach. W ostatnich latach na­stąpił znaczny rozwój techniki napawania, związany między in­nymi z mechanizacją tych procesów. Spośród różnych metod na­pawania najczęściej stosuje się napawanie ręczne łukowe, łukiem krytym (automatyczne, półautomatyczne, drutem elektrodowym), łukowe w osłonie gazów, wibrostykowe, prądami wielkiej często­tliwości, gazowe i inne.Naprężenia wewnętrzne w częściach napawanych są znacznie większe niż w częściach spawanych. Szczególnie niebezpieczne jest to w przypadku części maszyn ze stali twardej, narażonych na zmęczenie. W warstwie napawanej niedopuszczalne są wów­czas najmniejsze nawet usterki. W celu wyrównania naprężeń wewnętrznych podczas napawania czopów kolejne ściegi układa się po przeciwległych stronach obwodu Przed napa­waniem regenerowaną część podgrzewa się zwykle do tempera­tury 250-ł-300°C. W celu usunięcia niekorzystnych zmian struk-turalnych i wyrównania naprężeń własnych po napawaniu sto­suje się wyżarzanie.Napawaniem regeneruje się czopy krzyżaków przegubów, wi­dełki wyciskowe sprzęgła, rozpieracze szczęk hamulcowych, grzybki zaworów itp. W ten sposób uzupełnia się brakujące (wy­kruszone) części wielowypustów, a niekiedy nawet uzębienia kół zębatych/Na szczególne omówienie zasługuje napawanie wibrostykowe. Znajduje ono zastosowanie w regeneracji pokryw, kadłubów i otworów łożysk, piast kół, czopów wałów korbowych itp. Meto­dą wibrostykową można nakładać warstwę metalu grubości do 1,5 mm.Twardość warstwy nakładanej zależy od twardości stosowanej elektrody. Z reguły stosuje się elektrody twarde. Powierzchni przeznaczonej do napawania wibrostykowego nie trzeba uprzed­nio obrabiać skrawaniem.Urządzenie do napawania wibrostykowego jest zasilane prą­dem stałym. Ze źródłem prądu połączona jest bateria kondensa­torów.Wibrator elektryczny wprawia elektrody w drgania o częstości 50 Hz. Do elektrody doprowadzany jest prąd z baterii kondensa­torów, który małymi łukami elektrycznymi przenosi materiał elektrody na powierzchnię regenerowanej części. Dokładność na­pawania jest tym większa, im mniejsza jest grubość napawanej warstwy.Przebieg wibrostykowej regeneracji części jest następujący: oczyszczoną i osuszoną część mocuje się w kłach tokarki (lub układa na płycie, gdy regenerowana powierzchnia jest płaska). Napawaną część łączy się z ujemnym biegunem źródła prądu. Grubość warstwy napawanej reguluje się za pomocą nastawnego opornika, przed uruchomieniem wibratora. Elektrodę wibratora dosuwa się do regenerowanej części na odległość, w której poja­wia się iskrzenie. W celu uzyskania równomiernej warstwy napa­wanego metalu część regenerowaną wprawia się w powolny ruch obrotowy, natomiast elektroda wraz z wibratorem zamocowanym w suporcie tokarki wykonuje ruch postępowy. Najlepsze warunki napawania zapewnia tokarka z posuwem mechanicznym. Dziękizachowaniu stałej prędkości elektrody uzyskuje się wtedy równo­mierną grubość warstwy napawanej.Otwory regeneruje się podobnie, z tą różnicą, że stosowane wówczas dłuższe elektrody ustawia się ukośnie.Zgrzewanie polega na miejscowym podgrzaniu metalu łączonych części do stanu plastyczności i dociśnięciu ich tak, żeby nastąpiło złączenie. Jednoczesne działanie wysokiej temperatury i ciśnienia powoduje znaczne odkształcenia plastyczne w miejscu łączenia i ułatwia dyfuzję atomów z jednej powierzchni do drugiej, dzię­ki czemu następuje trwałe połączenie części.Najczęściej stosuje się zgrzewanie ogniskowe lub oporowe. Przykładem zgrzewania ogniskowego jest znana me­toda kowalska, polegająca na łączeniu rozgrzanych do czerwoności metali za pomocą uderzeń młota.W przypadku zgrzewania oporowego częś­ci łączone dociskane są do siebie elektrodami, włączonymi w ob-wód wtórny transformatora. Niezbędne w tym procesie ciepło wywiązuje się na skutek przepływu prądu elektrycznego przez łączone elementy. W miejscu, gdzie ma powstać spoina, tzn. w miejscu, w którym stykają się ze sobą części łączone, opór jest bardzo duży, a więc tu wywiązuje się najwięcej ciepła.Rozróżniamy zgrzewanie oporowe punktowe, garbowe, linio­we oraz doczołowe. Pierwsze trzy metody mają zastosowanie do łączenia elementów blaszanych. Inne części można zgrzewać jedy­nie doczołowo Szerokie zastosowanie, zarówno w naprawach jak i w pro­dukcji nadwozi samochodów, znalazło zgrzewanie punktowe. W porównaniu z innymi metodami łączenia blach metoda ta wy­kazuje wiele zalet. Niepotrzebne jest uprzednie przygotowanie części, jak w przypadku nitowania czy spawania. Zgrzewanie nie powoduje odkształceń materiału, ułatwia więc montaż nadwozia, a ponadto jest bezpieczniejsze i łatwiejsze niż spawanie. W za­kładach naprawy samochodów do punktowego zgrzewania nad­wozi stosuje się niewielkie zgrzewarki przenośne lub podwieszone z wymiennymi elektrodami. W nowoczesnych zgrzewarkach bla­chy dociskane są pneumatycznie.Lutowaniem nazywamy proces łączenia części metalowych za pomocą stopów zwanych lutami. Luty mają niższą temperaturę topnienia niż lutowane metale. Trwałe połączenie uzyskuje się dzięki przyczepności i przenikaniu lutu do materiału części luto­wanych. Zależnie od rodzaju lutu rozróżnia się lutowanie mięk­kie i twarde.Do lutowania miękkiego stosuje się stopy cyny z oło­wiem, o temperaturze topnienia 180-t-250°C. Stapia się je za po­mocą lutownic — najczęściej elektrycznych — nagrzanych do temperatury nieco wyższej niż temperatura topnienia lutu. Aby uzyskać dobre połączenie, powierzchnię przed lutowaniem należy oczyścić za pomocą chlorku cynku. W niektórych przypadkach stosuje się rozcieńczony kwas solny lub specjalne pasty luto­wnicze.Do lutowania twardego stosuje się najczęściej mo­siądze, a niekiedy również czystą miedź oraz stopy zawierające srebro. Temperatura topnienia lutów twardych wynosi 700-f-1100°C. Źródłem ciepła przy lutowaniu twardym może być palnik gazowy lub urządzenia elektryczne — oporowe albo indukcyjne. Jako topnika najczęściej używa się boraksu (Na2B407).W naprawach samochodów stosuje się zarówno lutowanie miękkie, jak i twarde. Lutowanie miękkie ma szerokie zastoso­wanie w naprawach instalacji elektrycznej — do łączenia prze­wodów. Lutowanie twarde znajduje zastosowanie w naprawach chłodnic, w łączeniu przewodów instalacji powietrznej (hamulco­wej) itp.Prace spawalnicze może wykonywać jedynie odpowiednio wy­szkolony personel. Personel taki powinien być wyposażony w od­powiedni sprzęt i odzież ochronną (fartuch spawalniczy, rękawice, okulary ochronne, nakrycia głowy, tarcze ochronne lub przyłbi­ce). Odzież ochronna powinna być czysta, wolna od tłuszczów i oleju, nie powinna mieć załomów, fałd ani kieszeni, w których mogłyby zatrzymywać się iskry. Przy spawaniu gazowym ko­nieczne jest noszenie okularów ochronnych, a przy spawaniu elektrycznym — tarcz wyposażonych w odpowiednio barwione szkła, nie przepuszczające szkodliwych promieni.Stanowiska pracy spawaczy powinny być osłonięte i dobrze przewietrzane. Budowa i instalowanie wytwornic gazu do spa­wania acetylenowego podlegają oddzielnym przepisom, z którymi powinni zapoznać się obsługujący wytwornice pracownicy. Butle tlenowe i acetylenowe powinny być składowane w osobnym ma­gazynie. Podczas ich transportu należy zachować szczególną ostrożność. Butle tlenowe i reduktory należy chronić przed ze­tknięciem z tłuszczami i olejami. Na stanowiskach pracy butle powinny być ustawione w położeniu pionowym i zabezpieczone przed upadkiem. Bardzo istotna jest szczelność wszystkich po­łączeń.Przy spawaniu elektrycznym należy przestrzegać przepisów dotyczących zabezpieczenia przed porażeniem prądem elektrycz­nym. Należy dbać o izolację przewodów, stan uziemienia urzą­dzeń oraz właściwy stan bezpieczników.Stanowiska spawalnicze powinny być wyposażone w sprzęt przeciwpożarowy.

Comments

comments