NAPRAWA NADWOZI

Naprawa nadwozi samochodowych obejmuje prace blacharskie, stolarskie, ślusarskie, wykończeniowe i lakiernicze. Różnorodny charakter uszkodzeń spowodowanych najczęściej wypadkami — a więc przypadkowych, nie wynikających z eksploatacyjnego zu­żywania się części — rozmaitość konstrukcyjna elementów nad­wozia, a także różnorodność stosowanych materiałów, jak metal, drewno, tworzywa sztuczne, szkło, guma i in. sprawiają, że na­prawa nadwozia należy do najtrudniejszych i najdroższych eta­pów naprawy samochodu.Wielką różnorodnością konstrukcji odznaczają się zwłaszcza zespoły nadwozi specjalnych, które podobnie jak i inne mecha­nizmy podlegają zużyciu i uszkodzeniom. Są to np. mechanizmy wywrotu skrzyni ładunkowej samochodów samowyładowczych, mechanizmy sprzęgu naczep siodłowych, cysterny i wiele innych. Ze względu na ograniczoną objętość podręcznika zajmiemy się wyłącznie naprawami typowych zespołów nadwozi.Prace blacharskie obejmują naprawę, wymianę oraz wykonywa­nie nowych blaszanych elementów nadwozi samochodowych. Na­prawa części zależnie od uszkodzenia może polegać na prostowa­niu lub kształtowaniu jej fragmentów, uzupełnianiu ubytków materiału metodami spawalniczymi oraz wycinaniu fragmentów uszkodzonych i łataniu.Znacznie uszkodzone elementy nadwozia na ogół zastępuje się częściami zamiennymi wykonanymi przez producenta. Czasem zdarzają się jednak przypadki, że zniszczoną część trzeba dorobić w zakładzie naprawczym.Do typowych uszkodzeń nadwozi metalowych należą:odkształcenia szkieletu nadwozia, — odkształcenia blach poszycia,pęknięcia, rozerwania lub przebicia blach poszycia,uszkodzenia połączeń blach,korozja elementów nadwozia.Odkształcenia szkieletu nadwozia są zwykle następstwem po­ważnych wypadków drogowych, podczas których dochodzi do zde­rzenia z innymi pojazdami, uderzenia o drzewo, barierę itp. lub wywrócenia samochodu. W wypadkach takich nadwozia ulegają różnorodnym uszkodzeniom, dlatego odpowiednio zróżnicowane są również metody ich napraw oraz urządzenia naprawcze. Aby wybrać najwłaściwszy sposób naprawy nadwozia, trzeba uprzed­nio dobrze poznać jego konstrukcję, linie łączeń poszczególnych części oraz rolę poszczególnych elementów w przenoszeniu obcią­żeń. Dlatego o jakości napraw nadwozi w znacznym stopniu de­cyduje doświadczenie pracowników.Przed przystąpieniem do naprawy nadwozia należy zmierzyć jego odkształcenia. Zadanie to ułatwiają specjalne wzorniki, ale można również posługiwać się przyrządami uniwersalnymi, za po­mocą których mierzy się kolejno wymiary kontrolne podane w dokumentacji fabrycznej. Jeżeli brak jest takiej dokumentacji, stosuje się pomiary porównawcze i sprawdza symetrię nadwozia. Pomiary wykonuje się na wypoziomowanym stanowisku kana­łowym.Podczas naprawy nadwozia najczęściej nie daje się uniknąć demontażu jego elementów. Części uszkodzone demontuje się w celu dokonania ich naprawy lub wymiany, a części dobre — w celu uzyskania dostępu do elementów naprawianych (głównie prostowanych).Nadwozia zwykle prostuje się na zimno, podgrzewając jedynie miejsca znacznie odkształcone. Do prostowania stosuje się kątow-nice hydrauliczne , rozpieracze hydrauliczne , narzędzia pneumatyczne i inne — uniwersalne lub przystosowane specjalnie do naprawy określonego typu nadwozi. Dobre rezulta­ty uzyskuje się ustawiając naprawiane nadwozie na uniwersalnej płycie kontrolnej, umożliwiającej właściwe umocowa­nie nadwozia oraz kontrolę położenia prostowanych elementów.Poważne wypadki drogowe powodują odkształcenie całego nadwozia wraz z elementami wykonanymi z blachy. Mniej groźne uderzenia mogą wywołać miejscowe odkształcenie blachy, nie po­wodując uszkodzenia pozostałych części nadwozia. W takim przy­padku naprawa polega na wyklepywaniu i prostowaniu blach na­rzędziami blacharskimi. Sposób wyklepywania lub prostowania zależy od rodzaju uszkodzenia. O jakości naprawy w znacznymstopniu decyduje właściwy dobór narzędzi blacharskich, do któ­rych zaliczamy młotki klepadła, kowadełka, wypy-chacze, wywijacze, dłuta i pilniki. Narzędzia te wykonywane są w wielu odmianach i łącznie tworzą zestawy narzędzi blachar­skich. przedstawiono przykładowo niewielki zestaw narzędzi blacharskich, a na przykłady ich zastosowania.Do wyklepywania blach nadwozi stosowane są także młotki pneumatyczne , a do prostowania blach — rozpieracze hydrauliczne z odpowiednio ukształtowanymi końcówkami. Naprzedstawiono przykład zastosowania rozpieracza hy­draulicznego do prostowania blach.Naprawa blachy pękniętej, rozerwanej lub przebitej polega na wspawaniu łaty. Jeżeli uszkodzenia te są niewielkie, po wy­klepaniu wystarczy blachę zaspawać.Przed wspawaniem łaty uszkodzone miejsce należy wyciąć no­życami do blachy lub piłą do cięcia metali oraz starannie oczyś­cić powierzchnię, do której przyspawana ma być łata. Następnie przygotowuje się łatę o wymiarach nieco większych niż wycięty fragment i kształtuje się ją, nadając odpowiednią krzywiznę. Tak przygotowaną łatę mocuje się do naprawianej blachy za pomocą uchwytów, a następnie spawa się ją najpierw punktowo, w kilku miejscach na obwodzie, a potem spoiną ciągłą. Odkształcenia spa­walnicze usuwa się wklepując łatane miejsce za pomocą młotka i kowadełka. Po wyrównaniu powierzchni przekuwa się spoinę, wyrównuje ją ściernicą, a później pilnikiem nadwoziowym. Pozo­stałe drobne nierówności wypełnia się lutem lub epidianem.Niewielkie przebicia lub pęknięcia spawa się gazowo lub elek­trycznie. Podczas spawania cienkich blach łatwo może nastąpić przepalenie lub odkształcenie spawanego materiału, dlatego pracę tę można powierzyć jedynie doświadczonemu pracownikowi. Spoi­ny wykańcza się tak samo jak w przypadku łatania blach. Bla­chy pęknięte przy krawędzi wzmacnia się podkładkami z blachy grubości l,5-f-2 mm i szerokości lO-f-12 mm. Podkładki takie spa­wa się szwem punktowym, składającym się z dwóch lub więcej równoległych rzędów spoin (lub zgrzein). Podkładek nie stosuje się, gdy pęknięcie lub przecięcie znajduje się w środkowej części płata blachy, z dala od krawędzi.Jeżeli zachodzi konieczność spawania miejsca, które uprzednio było już spawane, należy całkowicie usunąć uszkodzoną spoinę. Uszkodzenia połączeń blach nadwozia lub oderwania blach poszy­cia najczęściej pojawiają się w miejscach spawanych punktowo, zgrzewanych lub nitowych. Uszkodzenia połączeń nitowych, sto­sowanych np. w nadwoziach autobusów, powstają na skutek ścię­cia lub osłabienia nitów. Naprawiając połączenia nitowe należy stosować taką samą technologię, jaka była stosowana przez pro­ducenta. W razie poważniejszych uszkodzeń połączeń blach sto­suje się wycinanie i łatanie uszkodzonego elementu. W przypadkuoderwania blach poszycia niezbędne są niekiedy wstawki mate­riału lub wymiana elementów poszycia na nowe.Ostatnio w naprawach nadwozi coraz częściej stosuje się łą­czenie blach metodą zgrzewania punktowego. Połączenia zgrze­wane odznaczają się wysoką jakością. Stosowane w warsztatach naprawczych wygodne w użyciu ręczne zgrzewarki znacznie ułatwiają proces naprawy nadwozia.Korozja może atakować całe powierzchnie elementów nadwo­zia lub jedynie miejsca, w których uszkodzona została powłoka ochronna. Jeżeli proces korozji nie jest zbyt zaawansowany, po­wierzchnię blachy należy starannie oczyścić, odpowiednio przy­gotować i pokryć warstwą ochronną (powłoką galwaniczną, lakier­niczą itd.). Elementy skorodowane na wskroś wymienia się na no­we. Jeżeli korozja spowodowała miejscowe uszkodzenie blachy, na­prawa polega na wycięciu uszkodzonego miejsca i wspawaniu łaty.Prace stolarskie mają zastosowanie przede wszystkim w napra­wach drewnianych skrzyń ładunkowych samochodów i przyczep. W starych samochodach z drewna wykonywano także szkielety nadwozia. W samochodach nowoczesnych drewno i sklejka uży­wane są jako elementy wykończeniowe.Jakkolwiek drewno w coraz mniejszym stopniu stosowane jestw pojazdach jako materiał konstrukcyjny, w każdym zakładzie naprawczym znajdują się wydzielone oddziały stolarskie zajmu­jące się naprawą lub wymianą drewnianych elementów samocho­dów. Maszyny, urządzenia i narzędzia stosowane w tych oddzia­łach niczym nie odbiegają od stosowanych w innych stolarniach, nie związanych z naprawą samochodów. Do przerzynania desek służą piły tarczowe i taśmowe, do strugania — strugarki gruboś­ciowe i wyrówniarki. Listwy kształtowe wykonuje się na frezar­kach, czopy zaś na czopiarkach i wczepiarkach.Do łączenia poszczególnych elementów używa się gwoździ, wkrętów i kleju. Najczęściej używane kleje to skórny, kostny i kazeinowy. przedstawiono typowe stolarskie połą­czenia klejowe. Do łączenia elementów drewnianych skrzyń ła­dunkowych najczęściej stosuje się różnego rodzaju metalowe okucia.Naprawa uszkodzonych drewnianych elementów nadwozia po­lega na ich wymianie lub zastąpieniu zniszczonych fragmentów wstawkami z nowego materiału. Wymianie podlegają deski pod­łogi lub ścian bocznych skrzyń ładunkowych, elementy drewnia­nych szkieletów nadwozi, fragmenty poszycia nadwozi niektórych autobusów. Ponadto prace stolarskie obejmują dorabianie no­wych szkieletów foteli, ram okien autobusowych, ławek skrzyni ładunkowej itp.Jeżeli podłogi lub ściany skrzyń ładunkowych są bardzo znisz­czone, rozbiera się je całkowicie, weryfikuje deski pochodzące z rozbiórki i uzupełniając wybrany materiał nowymi deskami montuje się je ponownie.Prace ślusarskie są niezastąpione w naprawach: zawiasów drzwi, klamek, zamków, mechanizmów podnoszenia szyb, pasowania drzwi, różnego rodzaju okuć, prowadnic i szkieletów foteli, me­chanicznych elementów wycieraczek, a także urządzeń grzew­czych, wentylacyjnych itp.Metody ślusarskie stosowane w naprawach nadwozi nie odbie­gają od stosowanych powszechnie w naprawach innych zespołów.Typowe czynności naprawy nadwozi to wymiana uszkodzo­nych kołków ustalających, naprawa połączeń gwintowych, wy­miana pękniętych lub osłabionych sprężyn, poluzowanych nitów, złamanych śrub. W razje uszkodzenia większość drobnych ele­mentów podlega wymianie. Tylko nieliczne części naprawia się lub regeneruje. Spawa się np. uszkodzone szkielety foteli, pęk­nięte prowadnice oraz niektóre dźwignie i łączniki.Regeneracji poddaje się rygle zamka. Ich zużyte powierzchnie napawa się elektrodą stalową, posługując się przy tym wzorni­kiem. Po napawaniu krawędzie rygla zaokrągla się pilnikiem (r=0,5-f-l mm).Do prac wykończeniowych zalicza się przede wszystkim praceszklarskie i tapicerskie. . Prace szklarskie polegają na wymianie uszkodzo­nych szyb oraz ich uszczelnień. Przed włożeniem nowej szyby należy dokładnie sprawdzić zgodność jej kształtu z obramowa­niem okna. Odstęp między obrzeżem szyby włożonej bez uszczel­nień a obramowaniem okna powinien być wszędzie taki sam. Od­chyłki rzędu l-r-5 mm można skompensować podkładkami wy­równawczymi . Większe odchyłki świadczą o niewłaści­wym wykonaniu naprawy nadwozia. W takim przypadku nadwo­zie kieruje się ponownie do blachami.Sposób montażu szyby zależy od rodzaju jej ustalenia w ob­ramowaniu i kształtu uszczelnienia. przedstawiono sposób montażu szyby z dość często spotykanym uszczelnieniem, którego kołnierz obejmuje ramkę oporową obramowania okna. W rowek uszczelki wkłada się elastyczny sznur. Po zamontowa­niu uszczelki sznur należy wyciągnąć, dzięki czemu kołnierz usz­czelki zsuwa się za ramkę oporową. Szybę uszczelnia się wypeł­niając cementem szklarskim szczeliny między jej obrzeżem i usz­czelką oraz między uszczelką i obramowaniem.Prace tapicerskie obejmują naprawę foteli, czyszcze­nie, łatanie i wymianę pokrycia wewnętrznego, poszycia dachów, szycie i naprawę opończ samochodów ciężarowych itp.Ponadto do prac wykończeniowych zalicza się wymianę usz­kodzonych elementów instalacji elektrycznej znajdującej się w nadwoziu samochodu.

Comments

comments