Narzędzia używane w blacharstwie

We współczesnym blacharstwie samochodowym do obróbki blach stosuje się różnego rodzaju maszyny, przyrządy i na­rzędzia.Ze względu na dużą pracochłonność obróbki blach z uży­ciem narzędzi ręcznych stosuje się ją tylko przy budowie prototypów lub przy wykańczaniu wyrobów oraz usuwaniu usterek, jakie mogły powstać przy obróbce maszynowej.Obróbka blach za pomocą narzędzi ręcznych i zmechani­zowanych ma głównie zastosowanie przy naprawach nadwozi samochodowych.Narzędzia używane w blacharstwie można podzielić na na­stępujące grupy, stosownie do wykonywanych czynności:narzędzia do cięcia i przebijania blachy (ręczne lub zme­chanizowane);narzędzia do kształtowania blachy;narzędzia do łączenia blach.Narzędzia do cięcia i przebijania blachyRęczne narzędzia do cięcia i przebijania blachy, używane w blacharstwie samochodowym, to przede wszystkim: zestaw nożyc ręcznych, szczypce do przebijania, przebijaki, wycinaki do blach, kroiki blacharskie i przecinaki.Nożyce ręczne zależnie od przeznaczenia mają różnie ukształtowane ostrza i dźwignie. Na rysunku 2 pokazano za­sadnicze kształty nożyc używanych w blacharstwie samocho­dowym. Do cięcia grubszych blach są stosowane specjalne no­życe pniakowe dwuramienne lub jednoramienne Jedna z dźwigni nożyc pniakowych jest wydłużona i zakończona drewnianą rękojeścią, druga zaś, w kształcie szpi­ca, służy do zamocowania nożyc w stole warsztatowym, pniu lub w otworze kowadła czy płyty.Do cięcia blachy w odcinkach służą uniwersalne nożyceręczne Do rozcinania arkuszy służą nożyce ręczne Nożyce te mają przesuniętą linię ostrzy w stosunku do osi podłużnej, co umożliwia prowadzenie ręki nad rozcinanym arkuszem. Do wycinania otworów służą no­życe o krótkich wąskich szczękach i lekko łukowych krawędziach tnących. Do wycinania małych krzywizn w trud­no dostępnych miejscach służą nożyce o bardzo wąs­kich szczękach. Nożyce wygięte pod kątem są stoso­wane do wycinania sztywnych, trudno odginających się blach. Do wycinania w dostępnych miejscach krzywizn i łuków słu­żą nożyce Wymienione typy nożyc blacharskich są wykonywane ja­ko lewostronne i prawostronne.Szczypce do przebijania blachy służą do wycinania otworów w blachach. Średnica tych otworów może wynosić do 5 mm, a grubość przebijanej blachy do 0,5 mm. Szczypce do przebijania składają się z ramion połączonych obrotowo, sprężyny , przebijaka i podkładki z otworem .Przebijaki służą do przebijania niedużych otworów w blachach o grubości mniejszej niż 2 mm. Części robocze przebijaków mogą mieć kształty: prostokątne, owalne okrągłe, kwadratowe i sześciokątne. Przebijaki mają powierzch­nię czołową płaską i ostre krawędzie tnące. Blachy dziurkuje się na płycie ołowianej lub drewnianej albo na płycie stalowej z odpowiednimi otworami.Wycinaki do blach służą do wycinania w cienkich bla­chach większych otworów niż otwory wykonywane za pomo­cą omówionych już narzędzi. kształty wycinaków (okrągły i półokrągły). Części robocze wycinaków mają powierzchnię zewnętrzną stożkową, a wewnętrzną — cylindryczną. Materiał wycina się na płycie ołowianej lub drewnianej.Przecinaki służą do przecinania blachy grubości do 2 mm. Przecinak blacharski . Kąt ostrza przecinaka blacharskiego powinien wynosić około 30°.K r o i k i blacharskie służą do cięcia blach miękkich, np. blachy aluminiowej lub cynkowej. Rozróżnia się kroiki stałe i nastawne. Kroik stały to zakrzywiony i zaostrzony pręt, osadzony w drewnianej rękojeści. Kroik nastawny ma oprawkę z osadzonym nożem, który może być wyjmowany po uprzednim odkręceniu mocującej go śruby. Ułatwia to ostrzenie noża i jego wymianę. Cięcie kroikiem blacharskim polega na dociśnięciu ostrza kroika do blachy i przeciągnięciu go wzdłuż wytrasowanej linii. Ostrze wycinaw blasze rowek, wzdłuż którego można następnie przełamać blachę.Narzędzia zmechanizowane do cięcia blachy. Do mechanizacji czynności cięcia w pracach blacharskich służą przede wszy­stkim ręczne nożyce elektryczne i pneumatyczne.Nożyce elektryczne ręczne są specjalnie przydatne do cięcia blachy po linii prostej lub krzywej o dużym promie­niu krzywizny. Maksymalna grubość przecinanej blachy wy­nosi do 3 mm. Nożyce elektryczne ręczne z rękojeścią poka­zano n W kadłubie nożyc jest wmontowany silnik elektryczny. Na końcu silnika elektrycznego w głowicy nożo­wej jest zamocowany ślimak zazębiający się ze ślimacznicą. Ślimacznica jest osadzona i zaklinowana na wałku mimośro-dowym. Do głowicy nożowej jest przymocowana za pomocą śrub szczęka 3 z dolnym nieruchomym nożem Górny ru­chomy nóż jest zamocowany na dźwigni otrzymującej ruch obrotowo-powrotny od korbowodu osadzonego na mimośrodo-wym wałku. Do podwieszenia nożyc w czasie pracy lub po jej zakończeniu służy specjalny dwustronny hak Hak tensłuży również do przytrzymywania nożyc w czasie cięcia bla­chy. Prąd do silnika elektrycznego jest doprowadzany prze­wodem. Do włączania nożyc służy przyciskowy wyłącznik , umieszczony na rękojeści nożyc. Wysokość skoku noża rucho­mego można regulować za pomocą podkładek . Cięcie nożyca­mi elektrycznymi jest bardzo wydajne, dokładne i wygodne, gdyż linia cięcia jest doskonale widoczna w czasie pracy.Nożyce pneumatyczne ręczne odznaczają się po­dobnymi zaletami jak nożyce elektryczne.Nożyce pneumatyczne ręczne są wyposażone w pneuma­tyczny silnik wirnikowy, którego ruch obrotowy jest przeno­szony na planetarną przekładnię zębatą i dalej na wałek z mi-mośrodem. Dzięki mimośrodowi ruch obrotowy zostaje zamie­niony na postępowo-zwrotny ruch suwaka, w którym jest za­mocowany nóż tnący.Do cięcia arkuszy blach są stosowane noże z ukośnym ścięciem krawędzi tnących, przy czym dolny nóż jest zamo­cowany nieruchomo w nożycach, natomiast górny jest wpro­wadzany w ruch postępowo-zwrotny. schemat ustawienia noży no­życ pneumatycznych do cięcia blach.Narzędzia do kształtowania blachRęczne narzędzia do kształtowania blach to: młotki blachar­skie, klepadła, kowadełka, zaginadła i dwurogi.Młotki blacharskie służą do kształtowania blachy przez uderzanie. Powierzchnie robocze tych młotków powinny być gładkie, polerowane. Na rysunku 7 pokazano różne typy młot­ków blacharskich.Młotki blacharskie równiaki służą do prostowania blach. Młotki blacharskie klepaki służą do wgłębiania blach lub do wstępnego wyklepywania nierówności blach przed operacjami wykańczającymi. Robocze powierzchnie tych młot­ków są lekko wypukłe.Młotki blacharskie gładziki służą do wygładzania po­wierzchni blach. Jedna ze stron roboczych młotka gładzika jest lekko wypukła, druga zaś płaska.Młotki blacharskie rozklepaki służą do wywijania zaginania obrzeży blachy.Młotki blacharskie obrębiaki służą do żłobkowania, odsądzania, wygniatania oraz zaginania obrzeży blachy.W blacharstwie karoseryjnym do zaginania, zawijania i pro­stowania są używane również młotki z częścią roboczą z gu­my, drewna, skóry lub tworzyw sztucznych. Zaletą tych młot­ków jest to, że w czasie pracy nie powodują widocznego roz-klepywania blachy oraz nie powodują jej utwardzenia.K 1 e p a d ł a blacharskie służą jako podkładki do klepania, wygładzania, prostowania, zaginania lub zawijania blach. różne typy klepadeł używanych w blacharstwie. Klepadła w czasie wyklepywania ręcznego są podstawiane powierzchnią roboczą pod blachę, w którą z przeciwnej strony uderza się młotkiem blacharskim. Powierzchnie robocze klepadeł powinny być gładkie, wypolerowane. Więk­szość klepadeł jest zakończona kwadratowym słupkiem, który służy do mocowania w imadle lub w kwadratowym otworze płyty stalowej.Kowadełka blacharskie służą do podobnych celów jak klepadła. Na rysunku 8i pokazano kowadełko blacharskie. Ko­wadełka są używane jako podkładki trzymane w ręku bądź mocowane w imadle lub wkładane w kwadratowy otwór płyty stalowej.Zaginadła blacharskie służą do ręcznego zaginania blach oraz do wywijania obrzeży za pomocą uderzeń młotka. Na rysunku 9 pokazano zaginadła używane w blacharstwie samochodowym. Zaginadła są wykonywane ze stali w kilku wielkościach i kształtach (proste, łukowe, półokrągłe). Dolna część zaginadła ma kształt czworobocznego słupka, który wsta­wia się w czworokątny otwór w płycie.Dwurogi blacharskie służą do ręcznego zawi­jania blach cienkich za pomocą obginania ręcznego i oklepy-wania młotkiem, a także w niektórych przypadkach do żłobkowania za pomocą młotka. Dwuróg ma kształt sta­lowego pręta umocowanego poprzecznie na kwadratowym słup­ku. Przekrój pręta jest różny po obu stronach.o)Narzędzia do kształtowania blach powinny być utrzymy­wane w należytym stanie przez dobrą ich konserwację. Po­wierzchnie robocze narzędzi, stykające się z blachą, powinny być zupełnie gładkie. Wszystkie nierówności i skaleczenia na­leży zeszlifować i wypolerować, aby nie pozostawiały śladów na blasze.Narzędzia do łączenia blachJednym z rodzajów łączenia blach jest lutowanie. Narzędzia­mi stosowanymi do lutowania są lutownice (symbol RRL). Do narzędzi pomocniczych należą: grzejniki lutownicze oraz przy-trzymywacze i kleszcze.Do oczyszczania przedmiotów przed lutowaniem lub po lu­towaniu służą skrobaki, pilniki i szczotki druciane.Zadaniem lutownicy jest roztopienie spoiwa i naniesienie go na łączone powierzchnie, z jednoczesnym nagrzaniem części w miejscach połączenia^Zależnie od sposobu ogrzewania lutownice dzieli się na:lutownice ogrzewane okresowo,lutownice ogrzewane w sposób ciągły.Najprostszą budowę mają lutownice ogrzewane okresowo. Zazwyczaj składają się one z główki, stalowego trzonu i uchwy­tu z drewna lub innego materiału izolującego. W zależności od kształtu dzieli się je na kątowe i proste Główkilutownic zwykle są wykonywane z miedzi, która ma dużąpojemność cieplną, a ponadto dobrą przewodność cieplną, za-pewniającą szybki przepływ ciepła od lutownicy do lutowa-nych części. ‚Okresowo można ogrzewać lutownice w różny sposób. W blacharstwie samochodowym jako grzejników lutowniczych używa się najczęściej grzejników elektrycznych lub lamp lu­towniczych (symbol RRG).Temperatura nagrzania lutownicy (w przypadku lutowania miękkiego — patrz rozdz. 3.10) powinna zawierać się w gra­nicach 500-550°C. W żadnym przypadku nie może ona prze­kraczać 600°C, ponieważ może to spowodować uszkodzenielutowanego przedmiotu. Temperatura lutownicy nie może być jednak niższa od temperatury topnienia spoiwa. W rezultacie stosunkowo krótkie okresy pracy lutownicy są przedzielone okresami jej podgrzewania, co powoduje duże straty czasu i jest oczywistą wadą tego rodzaju lutownic.Znacznie bardziej ekonomiczne są lutownice ogrzewane w sposób ciągły. Lutownice te mają bądź wbudowany na stałe palnik na paliwo gazowe lub ciekłe, bądź grzejnik elektryczny.Stosunkowo najprostszą budowę ma lutownica gazo-w a wyposażona w palnik na paliwo gazowe. Jako paliwo ga­zowe najczęściej stosuje się mieszaninę acetylenu i tlenu lub gaz świetlny. Temperaturę płomienia, a tym sa­mym temperaturę roboczej części lutownicy, reguluje się zmieniając ilości doprowadzanych gazów.Bardziej skomplikowane są lutownice ogrzewane palnikiem na paliwo ciekłe. Zasada działania lutownicy benzy­nowej jest następująca. Po napełnieniu benzyną (przez kurek 9) zbiornika 1 i zamknięciu zaworków i do zbiornika wtłacza się powietrze za pomocą pompki . Pod wpływem podwyższonego ciśnienia po otwarciu zaworka rozpylona benzyna wydostaje się przez dyszę . Parowanie i zapalanie benzyny na wyjściu z dyszy w pierwszej fazie pracy zachodzi dzięki podgrzaniu korpusu palnika ciepłem uzyskanym przez spalenie pewnej ilości benzyny w miseczce , a potem — dzięki ciepłu samego płomienia. Po zakończeniu pracy zamyka się dopływ benzyny do dyszy za pomocą za­woru , a przez otwarcie zaworu obniża się ciśnienie w zbiorniku.Lutownice benzynowe są szczególnie przydatne przy luto­waniu blach aluminiowych i miedzianych.Lutownice elektryczne składają się za­zwyczaj z następujących części: miedzianego grota , głowicy wraz z elementem grzejnym , stalowego trzonu , uchwytu z drewna lub tworzywa sztucznego oraz przewodu z wtycz­ką . Elementem grzejnym jest tu spirala elektryczna o mocy 150-M500 W.Pomocnicze narzędzia do ręcznego lutowania Są to kleszcze i przytrzymywacze, służące do przy­trzymywania części łączonych.Narzędzia do oczyszczania powierzchni przed lutowaniem Są to szczotki stalowe, pilniki, skrobaki, papier ścierny. Do oczyszczania powierzchni z nadmiaru spoi­wa — po zakończeniu lutowania — używa się skrobaków lub pilników.

Comments

comments