Oleje napędowe

Do napędu silników wysokoprężnych (o zapłonie samoczyn­nym) stosuje się oleje napędowe, otrzymywane z destylacji ropy naftowej.Wymagania, jakim powinny odpowiadać oleje napędoweOleje napędowe stosowane do napędu samochodowych silni­ków wysokoprężnych powinny odpowiadać następującym wy­maganiom: mieć odpowiednią lepkość, możliwie niską tempera­turę krzepnięcia i samozapłonu, możliwie mały okres opóźnienia zapłonu oraz nie zawierać zanieczyszczeń mechanicznych i wo­dy, jak również zawierać jak najmniej kwasów organicznych i siarki.Własności olejów napędowychLepkość. Wymagana jest lepkość taka, aby było zapewnione właściwe smarowanie powierzchni współpracujących części po­mpy wtryskowej i wtryskiwaczy. Jeżeli olej napędowy ma zbyt małą lepkość, smarowanie pogarsza się, co przyczynia się do szybszego zużycia wymienionych części. W razie zbyt dużej lepkości doprowadzenie i wtrysk oleju napędowego do cylin­drów jest utrudniony.Temperatura krzepnięcia określa przydatność oleju napędo­wego do zasilania silnika w niskiej temperaturze otoczenia.Temperatura samozapłonu określa możliwość uruchomienia zimnego silnika. Im temperatura ta jest niższa, tym krótszy jest okres opóźnienia zapłonu i tym łatwiej można uruchomić zimny silnik. Nie może ona jednak być zbyt niska (min 40°C), ze względu na bezpieczeństwo przeciwpożarowe.Temperatura zapłonu jest to najniższa temperatura, w której pary paliwa tworzą z powietrzem mieszankę zapalającą się przy zbliżeniu płomienia.Okres opóźnienia zapłonu jest to okres wstępnego utleniania paliwa, który zaczyna się z chwilą wtrysku paliwa i kończy w Chwili samozapłonu. Okres opóźnienia zapłonu zależy od temperatury samozapłonu. Im niższa jest ta temperatura, tym krótszy jest okres samozapłonu.Aby silnik wysokoprężny pracował „miękko”, spalanie paliwa w cylindrach powinno przebiegać płynnie, a ciśnienie wzrastać równomiernie. Możliwe to jest tylko wówczas, gdy okres opóź­nienia zapłonu będzie bardzo krótki, a najlepiej gdy będzie równy zeru. Paliwo będzie się zapalać natychmiast po rozpoczę­ciu wtrysku i na szybkość wzrostu ciśnienia będzie wpływać tylko szybkość jego wtryskiwania.Jeżeli okres opóźnienia zapłonu jest długi, zapłon następuje dopiero wówczas, gdy większa część lub nawet cała dawka paliwa jest już wtryśnięta. Równoczesne zapalenie się dużej masy paliwa spowoduje gwałtowny i nierównomierny wzrost ciśnienia i silnik będzie pracował „twardo”.Liczba cetanowa służy do określania zdolności oleju napędo­wego do samozapłonu. Im większą liczbę cetanową ma olej napędowy, tym lepsza jest jego zdolność do samozapłonu i tym krótszy jest okres opóźnienia zapłonu. Liczbą cetanową nazywa, się procentowy (objętościowo) stosunek cetanu do alfametylo-naftalenu w takiej mieszaninie wzorcowej tych dwóch składni­ków, która we wzorcowym silniku spala się tak samo jak badane paliwo.Im większa jest liczba cetanowa, tym bardziej miękko pracuje silnik.Skład frakcyjny oleju napędowego ma zasadniczy wpływ na jakość mieszanki palnej wytwarzanej w cylindrach. Zawartość lekkich frakcji w oleju napędowym jest ograniczona przez dopu­szczalną temperaturę zapłonu paliwa.Własności korodujące oleju napędowego zależą od zawartości w nim kwasów organicznych i siarki. Dopuszczalna kwasowość oleju napędowego i zawartość w nim siarki określają normy państwowe.Zanieczyszczenia mechaniczne i woda są w oleju napędowym niedopuszczalne. Zanieczyszczenia mechaniczne przyczyniają się do szybszego zużywania się części współpracujących urzą­dzeń wtryskowych i zatykania wtryskiwaczy. Woda w paliwie wywołuje korozję oraz powstawanie korków lodowych w prze­wodach i filtrach paliwa w zimie.Oleje napędowe dostarczane przez CPNZgodnie z obowiązującą normą państwową CPN dostarcza trzy gatunki oleju napędowego, jeden letni i dwa zimowe.Olej napędowy IL do silników wysokoprężnych o prędkości obrotowej powyżej 800 obr/min, przeznaczony do użytku w lecie w temperaturze powietrza nie niższej niż 0°C. Liczba cetanowa tego oleju napędowego wynosi nie mniej niż 45, a temperatura krzepnięcia nie wyżej niż -5°C.Olej napędowy IZ do silników wysokoprężnych o prędkości obrotowej powyżej 800 obr/min, przeznaczony do użytku w okresie zimowym w temperaturze powietrza do -15°C. Liczba cetanowa tego oleju napędowego wynosi nie mniej niż 40, a tem­peratura krzepnięcia nie wyżej -20°C.Jako paliwo zastępcze może być użyta krótkotrwale nafta oświetleniowa. Przechowywanie i przewożenie olejów napędowychZasady przechowywania i przewożenia olejów napędowych są takie same jak benzyny. Cysterny i beczki, które mają być użyte do przewozu oleju napędowego, należy przed napełnieniem dokładnie przejrzeć i oczyścić z pozostałości poprzednio przewo­żonych produktów, zanieczyszczeń i wody.Oleje napędowe trzeba przechowywać w specjalnie do tego przeznaczonych zbiornikach i beczkach, przy czym te ostatnie powinny być umieszczone na stojakach w celu uniemożliwienia zmiany ich położenia przy pobieraniu z nich paliwa.Napełnianie zbiorników i uzupełnianie paliwaZasady napełniania zbiorników i uzupełniania paliwa są takie same jak benzyny. Oprócz tego należy:nalewać olej napędowy odpowiedni w danym okresie eksploa­tacyjnym, a więc w okresie zimowym – zimowy, a w letnim -letni; w żadnym przypadku nie mieszać zimowego oleju napę­dowego z letnim;dó napełniania i uzupełniania używać tylko takiego oleju napędowego, który odstał się w zbiorniku 8…10 dni przy czym uważać, aby do zbiornika samochodu nie dostał się olej napę­dowy z dolnej warstwy oraz aby nie zmącić go podczas pobierania;nalewać olej napędowy do zbiornika przez lejek z gęstym sitkiem; irchy do filtrowania oleju napędowego nie używa się. Tak więc w razie używania benzyny, nie zużywać więcejpaliwa niż 3/4 zawartości zbiornika, uniknie się w ten sposóbprzedostania się do układu wtryskowego zanieczyszczeń osiada­jących na dnie zbiornika, na które urządzenia tego układu są specjalnie wrażliwe.Oszczędzanie oleju napędowegoZasady ogólne oszczędzania oleju napędowego są takie same jak zasady oszczędzania benzyny. Oprócz tego należy:obserwować działanie wtryskiwaczy lub pompo-wtryskiwa-czy i w razie stwierdzenia jakichkolwiek niewłaściwości ich działania – wymienić je;w określonych przez instrukcję obsługi terminach spuszczać osady z filtrów paliwa i przemywać lub wymieniać ich wkłady filtrujące;nie używać nie odstanego oleju napędowego;używać oleju napędowego odpowiedniego do pory roku i tem­peratury otoczenia.Bezpieczeństwo i higiena pracyWłasności trujące olejów napędowych są podobne do własnoś­ci trujących benzyny. Pary ich wywierają jednak mniej szkodli­we działanie na organizm człowieka, gdyż olej napędowy jest mniej lotny niż benzyna.Na błony śluzowe i skórę oleje napędowe działają bardziej drażniąco niż benzyna, powodując czasami chroniczne zapalenie skóry. Jeżeli strumień oleju napędowego pada na palce rąk pod pewnym ciśnieniem, to najpierw palce drętwieją, następnie czuje się ból, a po paru godzinach występuje obrzęk i tworzy się rana. Trwa to do dziesięciu dni, po czym może wystąpić obumarcie zranionej tkanki. Ostre i chroniczne zatrucia olejem napędowym są stosunkowo rzadkie.Zatrucie parami powoduje senność, znużenie, szum w uszach, zaburzenia żołądkowe, podrażnienie dróg oddechowych i pie­czenie oczu. Zatrucie chroniczne powoduje oprócz tego utratę apetytu, ból głowy, swędzenie skóry, bóle w okolicach serca, chudnięcie i ogólne osłabienie.Pierwsza pomoc jest taka sama jak w razie zatrucia benzyną. Po udzieleniu pierwszej pomocy odwieźć zatrutego do szpitala.Nafta traktorowaDo napędu silników gaźnikowych z urządzeniem podgrzewa­jącym stosowanych w ciągnikach używa się nafty traktorowej, otrzymywanej również z destylacji ropy naftowej.Ponieważ do uruchamiania i nagrzewania silnika używa się benzyny, a dopiero potem przechodzi się na właściwe paliwo, czyli naftę traktorową, lotność paliwa, a więc temperatura początku destylacji i zawartość w paliwie lekkich frakcji nie odgrywają takiej roli, jak w paliwach do napędu samochodo­wych silników o zapłonie iskrowym.Dobra nafta traktorowa powinna mieć liczbę oktanową nie niższą niż 40. W nafcie traktorowej o liczbie oktanowej niższej niż 40 można ją podnieść przez dodanie 10… 15% nafty oczysz­czonej.

Comments

comments