PALIWA

Do napędu silników pojazdów samochodowych stosuje się następujące paliwa: do silników o zapłonie iskrowym:benzyny czyste lub etylizowane (tzw. etyliny);mieszanki dwuskładnikowe, tzn. mieszaniny benzyny z alko­holem absolutnym lub benzolem;mieszanki trójskładnikowe, tzn. mieszaniny benzyny z alko­holem absolutnym i benzolem; do silników o zapłonie samoczynnym:oleje napędowe; do silników ciągników:paliwo traktorowe (nafta traktorowa);oraz jako paliwa zastępcze do silników o zapłonie iskrowym i silników o zapłonie samoczynnym:gaż płynny,gaz wysokosprężony,gaz generatorowyBenzynaPodstawowym paliwem do napędu silników z zapłonem iskro­wym jest benzyna.Benzyna może być pochodzenia naturalnego lub syntetyczna.Benzynę naturalną otrzymuje się z destylacji ropy naftowej oraz z procesu krakowania.Benzynę syntetyczną otrzymuje się z procesów syntezy węgla i wodoru.Wymagania techniczno-eksploatacyjne stawiane benzynomBenzyny używane do silników o zapłonie iskrowym powinny:mieć odpowiednią gęstość, lepkość, skład frakcyjny i prężność par, zapewniające szybkie i sprawne wytwarzanie jednorod­nej mieszanki paliwowo-powietrznej o wymaganej jakości;mieć odpowiednią odporność detonacyjną (dobre własności przeciwstukowe) zapewniającą normalne, bezdetonacyjne spalanie mieszanki paliwowo-powietrznej w silniku, we wszy­stkich warunkach eksploatacyjnych;mieć możliwie dużą wartość opałową;mieć możliwie niską temperaturę krystalizacji, co zapewnia stały dopływ paliwa do silnika podczas mrozów;być trwałe w warunkach składowania, transportu i eksploa­tacji;nie zawierać związków wywołujących korozję lub powodują­cych wytwarzanie się smolistych lub innych osadów (np. nagaru), które mogą zakłócać pracę silnika;nie zawierać zanieczyszczeń mechanicznych ani wody, ponie­waż mogą one powodować przerwy w pracy silnika. Warunki, jakim powinna odpowiadać benzyna, są określonenormą państwową, a własności dostarczonej benzyny są podane w tzw. ateście.Dla kierowcy najważniejsze są lotność i odporność detonacyj­ną benzyny.Własności benzynyLotność benzyny zapewnia wytwarzanie mieszanki paliwo­wo-powietrznej o odpowiedniej jakości, ułatwia rozruch silnika,zmniejsza kondensację par benzyny w cylindrach i rozcieńczenie oleju w misce olejowej silnika.Lotność benzyny zależy od jej składu frakcyjnego i jest okre­ślana na podstawie wyników destylacji normalnej.Spalanie normalne mieszanki paliwowo-powietrznej – spala­nie, podczas którego płomień przenosi się z prędkością 25…30 m/s.Spalanie deto.nacyjne mieszanki paliwowo-powietrznej – spa­lanie, podczas którego płomień przenosi się z prędkością 2000…2500 m/s, a ciśnienie i temperatura wzrastają nadmiernie szybko, wskutek czego występują stuki w silniku. Stąd druga nazwa – spalanie stukowe.Spalanie detonacyjne wpływa ujemnie na pracę silnika. Wy­stępowanie spalania detonacyjnego zależy głównie od własności benzyny i stopnia sprężania silnika, jak również duży wpływ wywierają inne czyniki konstrukcyjne silnika oraz warunki eksploatacyjne.Odporność detonacyjną benzyny określa tzw. liczba oktanowa (symbol LO). Benzyna jest mieszaniną węglowodorów, z których najmniejszą odporność detonacyjną ma heptan, a największą izooktan. Przyjęto, że LO heptanu wynosi 0, a izooktanu 100. W celu określenia liczby oktanowej paliwa porównuje się je z paliwem wzorcowym, będącym mieszaniną heptanu z izookta-nem. Procent izooktanu w paliwie wzorcowym, które zaczyna detonować przy takim samym stopniu sprężania, jak badane paliwo, określa liczbę oktanową badanego paliwa. Jeżeli więc mówimy, że benzyna ma LO = 78, tzn. że pod względem odpor­ności detonacyjnej zachowuje się jak paliwo wzorcowe złożone z 78% izooktanu i 22% heptanu.Liczbę oktanową określa się na znormalizowanych silnikach jednocylindrowych, przy czym mogą być one określane różnymi metodami, z których najczęściej są stosowane: metoda motorowa oznaczana w skrócie M i badawcza – R. Liczby oznaczane metodą R są zawsze o ‚3…5 oktanów większe niż oznaczone metodą M.Im wyższa jest liczba oktanowa, tym większą odporność deto­nacyjną ma paliwo.Im większy stopień sprężania ma silnik, tym wyższą liczbę oktanową musi mieć stosowane do niego paliwo.Liczbę oktanową paliwa można podwyższyć albo przez zmie­szanie z innymi wysokooktanowymi paliwami (np. benzol, alko­hol bezwodny), stąd mieszanki dwu- i trójskładnikowe, albo przez dodanie do benzyny niewielkiej ilości specjalnej substancji tzw. antydetonatora.Powszechnie stosowanym antydetonatorem jest płyn etylowy, w skład którego wchodzi czteroetylek ołowiu i lotne związki ułatwiające usuwanie ołowiu ze spalinami. Czteroetylek ołowiu jest silnie trujący.Maksymalny dodatek czteroetylku ołowiu na ogół nie przekra­cza 0,35% (ciężarowo).Benzyna etylizowana (etylina) – benzyna z dodatkiem płynu etylowego. Benzyna etylizowana jest również silnie trująca i dla­tego w celu odróżnienia od czystej benzyny jest barwiona (w Polsce na niebiesko i na żółto).Wartość opałowa paliwa – ilość ciepła wydzielanego podczas spalania 1 kg paliwa. Wartość opałowa benzyn samochodowych wynosi 43955-103…46 090-103 J (10500…11 000 kcal/kg). Im wy­ższa jest wartość opałowa paliwa, tym mniejsze jest zużycie paliwa na 1 km przebiegu.Trwałość benzyny ma duże znaczenie przy długotrwałym przechowywaniu. Benzyny otrzymywane z destylacji ropy nafto­wej są bardziej trwałe i prawie nie zmieniają swych własności podczas magazynowania.W benzynach otrzymywanych z procesu krakowania przy dłuższym przechowywaniu tworzą się osady o charakterze żywic i smół, które są nierozpuszczalne i osadzają się na ścianach zbiorników. Podczas pracy silnika osady takie tworzą się na ścianach przewodów paliwa i rury ssącej, gromadzą się w gaźni-ku, zanieczyszczają filtry paliwa, zmniejszają otwory dysz, a tym samym ich przepustowość, osiadają na zaworach i w komorze spalania, na pierścieniach tłoków i w misce olejowej, zakłócając w ten sposób normalną pracę silnika.Tworzenie się osadów obniża liczbę oktanową paliwa, a więc jej odporność detonacyjną.W celu polepszenia trwałości benzyny dodaje się do niej specjalne dodatki, w ilości 0,05…0,06%.Gęstość benzyn samochodowych wynosi 0,730…0,770 g/cm3. Gęstość nie charakteryzuje jakości benzyny, choć z reguły zyny o mniejszej gęstości są bardziej lotne. Należy pamiętać, zastosowanie benzyny cięższej powoduje obniżenie pozio: paliwa w komorze pływakowej, a lżejszej – podwyższenie, niając gatunek benzyny trzeba więc odpowiednio wyregulowa poziom paliwa w komorze pływakowej gaźnika.Benzyny dostarczane przez CPNZgodnie z obowiązującą normą państwową CPN dos benzynę w dwóch gatunkach. Są to benzyny etylizowane:etylina 75 M (78 R) barwiona na niebiesko;etylina 88 M (94 R) barwiona na żółto.Przechowywanie i przewożenie benzynyBenzyna powinna być przechowywana w szczelnie zamyka­nych specjalnych zbiornikach lub w żelaznych beczkach. Zarów­no zbiorniki, jak i boczki powinny być chronione przed promie­niami słonecznymi, dlatego więc magazyny są zwykle uml czone pod ziemią.W garażach może być przechowywana tylko benzyna znajdu­jąca się w zbiorniku paliwa samochodu. W wyjątkowych przy­padkach można w boksie garażowym przechowywać benzynę w kanistrze (nie więcej niż jeden kanister) ustawionym p bramie garażu, tak aby w razie wybuchu pożaru można go był bez trudu usunąć na zewnątrz garażu.Przechowywana benzyna powinna być zabezpieczona przed:stratami wskutek parowania przez utrzymywanie zbiorni ków, beczek i innych pojemników całkowicie napełniony i szczelnie zamkniętych;możliwością zanieczyszczenia ciałami stałymi i przedostawa nia się wody;możliwością powstania pożaru.Na dalsze odległości większe ilości benzyny przewozi się cysternami kolejowymi. Poza tym do przewozu benzyny są używane samochody cysterny oraz beczki i specjalne pojemniki przewożone samochodami ciężarowymi. Kanistry służą w zasa­dzie tylko do przewożenia benzyny zapasowej na samochodzie. Mogą być one jednak użyte również do przewozu większych ilości benzyny do zaopatrzenia maszyn pracujących w polu, na budowach itp., gdyż umożliwia to jednoczesne zaopatrywanie kilku lub kilkunastu pojazdów.Samochody cysterny i samochody ciężarowe używane do prze­wozu benzyny muszą mieć wyposażenie przeciwpożarowe (gaś­nice, łopaty, koce azbestowe itp.). Samochody cysterny i samo­chody ciężarowe z metalowymi nadwoziami powinny mieć nad­wozie uziemione łańcuszkiem z ciężarkiem wleczonym po jezdni. Ma to na celu odprowadzanie ładunków elektryczności statycz­nej, wytwarzanej wskutek tarcia paliwa o metal, mogącej w razie zaiskrzenia być przyczyną pożaru, a nawet wybuchu.

Comments

comments