Skrzynki biegów

Skrzynka biegów znajduje się zawsze między sprzęgłem a wałem napędowym i służy do rozłączania napędu między silnikiema kołami napędowymi samochodu. Umożliwia to:pracę silnika w czasie postoju, mimo że sprzęgło jest włączonezmianę kierunku jazdy, a więc jazdę do tyłu;zmianę siły napędowej na kołach napędowych samochodu, a więc dostosowanie jej do występujących w danej chwili oporów jazdy (np. ruszanie z miejsca, gdy trzeba pokonać] bezwładność pojazdu, jazda pod górę, jazda po lepszych lub gorszych drogach itp.).Rodzaje skrzynek biegów używanych w sami ch Kiach mecha­niczne, w których zmianę przełożeń uzyskuje się za pomocą] przekładni zębatych, oraz hydromechaniczne, w ktoiych zmianęl przełożenia uzyskuje się za pośrednictwem zmiany szybkości krążenia cieczy w przekładni hydrokinetycznej i przekładni zębatych umieszczonej za nią skrzynki biegów, zwykle plane­tarnej.Przekładnia zębata służy do zwiększania lub zmniejszania, przenoszonego momentu obrotowego, kosziem zmniejszenia lub| zwiększenia prędkości obrotowej wału napędzanego w stosunku do prędkości obrotowej wału napędzającego. Przy zmniejszeniu prędkości obrotowej kół napędowych samochodu w stosunku do prędkości obrotowej wału korbowego silnika, siła napędowa na kołach zwiększa się.Najprostszą przekładnię zębatą stanowią dwa zazębione ze sobą koła zębate Ponieważ zęby koła napędzającego wchodzą pomiędzy zęby koła napędzanego, koło napędzając , obracając się zmusza koło napędzane do obracania się w kierun­ku przeciwnym. Jeżeli oba koła mają tę samą liczbę zębów, toicn prędkość obrotowa będzie jednakowa. W przypadku gdy napędzające ma mniej zębów niż koło napędzane, to koło napre będzie obracać się wolniej niż napędzające i odwrotnie, „fkoło napędzające ma więcej zębów niż napędzane, to to zatnie będzie obracać się szybciej niż koło napędzające.Przełożenie – liczba określająca, w jakim sttppniu zmienia się prędkość obrotowa koła napędzanego w stosunku do prędkości obrotowej koła napędzającego. Przełożenie oblicza się zawsze dzieląc liczbę zębów koła napędzanego przez liczbę zębów koła napędzającego. Na przykład, jeżeli koło napędzane ma 24 zęby, a napędzające 16, to przełożenie wynosi 24:16 = 1,5, jeżeli zaś odwrotnie – koło napędzane ma 16 zębów, a napędzające 24, to przełożenie wynosi 16:24 = 0,66. Jeżeli liczba określająca prze­łożenie przekładni jest większa od jedności, to przekładnia jest zwalniająca, a gdy mniejsza – przyspieszająca.Jeżeli w przeniesieniu napędu biorą udział dwie przekładnie to aby obliczyć przełożenie całkowite trzeba przeło­żenie pierwszej przekładni pomnożyć przez przełożenie drugiej przekładni. Na przykład: jeżeli przełożenie lewej na rysunku przekładni wynosi 2 i prawej też 2, to całkowite przełożenie tych dwóch przekładni wyniesie 2×2 = 4. Budowa mechanicznej skrzynki biegów mechaniczna jest to zespół składający się lych nr j ykle trzech do Pięciu) przekładni zębatych o rozmai-1 zełozeniach do jazdy do przodu i jednej do jazdy do tyłu.Składa się ona z obudowy, wałka sprzęgłowego (napędzającej!eguwałka głównego (napędzanego), wałka pośredniego, kół tych, osi z kołem zębatym (kołami zębatymi) tylnego bi i mechanizmu zmiany biegów. W celu ułatwienia zrozumieałJ budowę mechanicznej skrzynki omówiono na przykładzie pros­tej skrzynki trzybiegowej o przesuwnych kołach zębatych 4-13 i 4-14).k sprzęgłowy omówiony był przy budowie sprzęgła su’dnvm końcem jest ułożyskowany w kole zamachowym chego. im w przedniej ścianie obudowy skrzynki biegów. Siln k ńcu wałka sprzęgłowego, znajdującego się wewnątrz Na ki biegów, wykonane jest koło zębate, które jest stale )ne z kołem zębatym stałego zazębienia wałka pośrednie- raz wieniec zębaty do bezpośredniego łączenia wałka sprzę­gowego z wałkiem głównym skrzynki biegów. Wewnątrz koła g batego wykonane jest wytoczenie, w którym umieszczone jest tożvsko wałka głównego skrzynki biegów.Wałek główny umieszczony jest w jednej osi z wałkiem sprzę­głowym. Jeden koniec wałka głównego jest ułożyskowany w ło­żysku wałeczkowym w wytoczeniu wałka sprzęgłowego, a drugi _ w tylnej ściance obudowy skrzynki biegów. Na wielowypust wałka głównego nałożone są koła zębate, które obracając się razem z wałkiem mogą być wzdłuż niego przesuwane. Liczba tych kół zależy od liczby przekładni i konstrukcji skrzynki biegów.Wałek pośredni, wykonany jako jedna całość z kołami zębaty­mi o różnej liczbie zębów, ułożyskowany jest swymi końcami w przedniej i tylnej ścianie obudowy skrzynki biegów lub jest nałożony na oś. na której może się swobodnie obracać. Jedno z kół zębatych (pierwsze, licząc od sprzęgła) jest stale zazębione z kołem zębatym wałka sprzęgłowego. A więc, gdy wałek sprzęgłowy się obraca, obraca się również wałek pośredni.Oś koła zębatego (kół zębatych) tylnego biegu osadzona jest w otworach obudowy skrzynki biegów. Na osi założone jest swobodnie jedno koło zębate (samochody osobowe) lub zespół dwóch kół zębatych (samochody ciężarowe). Koło zębate tylnego legu jest stale zazębione z kołem zębatym tylnego biegu na wałku pośrednim i obraca się swobodnie na swej osi.skrzynki biegów mogą mieć zęby proste . Zęby skośne pracują ciszej, jak S sze x wymagają dodatkowych urządzeń do włączania, Wo sPrzęg’e kłowych lub synchronizatorów bądź też śrubo-aciętego wielowpustu na wałku głównym, gdyż bez tegoy ączenie przekładni będzie niemożliwe.Dźwignia zmiany biegów osadzona jest w pokrywie obtifl skrzynki biegów na sworzniu kulistym, dzięki czemu mowa Obudowa skrzynki biegów – metalowa skrzynia z pol wypełniona olejem, w którym pracują przekładnie zet Szczelność obudowy zapewniają: uszczelka między sIgm a pokrywą oraz uszczelki skórzane pierścienie Sirnmera irzutniki oleju lub uszczelnienia labiryntowe uszczelnia’ otwory, przez które przechodzą wałek sprzęgłowy i wałeka ny skrzynki biegów.Mechanizm zmiany biegów służy do włączania i wyłączajposzczególnych przekładni w skrzynce biegów. Mechanizm tnl jest umieszczony albo w górnej pokrywie obudowy skrzyi biegów (gdy dźwignia zmiany biegów jest umieszczona ot kierowcy), albo w bocznej pokrywie (gdy dźwignia zmii biegów jest umieszczona pod kierownicą). W obu pizypadk zasada działania jest taka sama, z tym że to drugie rozwiązi wymaga zastosowania dodatkowych cięgieł do przekazywa ruchów dźwigni zmiany biegów do dźwigni na skrzynce biegi Schemat budowy mechanizmu zmiany biegów pokazani – w dowolną stronę. Dolny koniec dźwigni wchodzi PrzeCi? v występy wodzików.pomięty – dwa w skrzynce trzy biegowej lub trzy kach cztero- i pięciobiegowych – umieszczone przesuwn obudowy skrzynki biegów, mogą być przesuwa­nie w p ojnv koniec dźwigni zmiany biegów do przodu lub do ne pr g każdym wodziku znajdują się trzy wgłębienia, w które chodzi kulka zatrzasku.Widełki wodzika zamocowane są jednym końcem wodzikach (po jednym na każdym), ramionami obejmują wytoczenia przesuwnych kół zębatych lub sprzęgieł kłowych, lub też synchronizatorów. Z chwilą przesunięcia wodzika, wi­dełki przesuwają się z nim razem, przesuwając jednocześnie koło zębate na wałku głównym skrzynki biegów aż do zazębienia go z kołem zębatym na wałku pośrednim. Każde widełki służą do włączania dwóch przekładni.Zatrzask wodzika służy do zabezpieczenia przed samoczynnym przesunięciem się wodzika, co powodowałoby rozłączenie zazębionych kół zębatych przekładni. Zatrzask skła­da się z kulki i sprężyny umieszczonych w gnieździe w pokrywie skrzynki biegów naprzeciwko wodzika. Kulka dociskana przez sprężynę wchodzi we wgłębienie w wodziku, ustalając w ten sposób jego położenie. Podczas przełączania biegu kulka zostaje wciśnięta do gniazda, co wymaga pokonania pewnego oporu. Po włączeniu przekładni, naprzeciwko kulki zastrzasku znajdzie się inne wgłębienie w wodziku, w które kulka zostanie wciśnięta przez sprężynę i położenie wodzika znów zostanie ustalone.Urządzenie ryglujące służy do zabezpieczenia przed jednoczesnym włączeniem dwóch przekładni, co spowo­dowałoby poważne uszkodzenie skrzynki biegów. Urządzenie składa się albo z kołków, albo z kulek umieszczonych w pozio­mych kanałach pomiędzy wodzikami. Na wodzikach, od strony anałow, w miejscach odpowiadających położeniu neutralnemu wodzików są wykonane wgłębienia. Długość kołka ryglującego suma średnic dwóch kulek ryglujących są tak dobrane, że sumie odległości pomiędzy dwoma wodzikami Cbokości jednego wgłębienia w wodziku. Z chwilą przesunięcia jednego z wodzików kołek ryglujący wchodzi we wg} sąsiedniego wodzika i zaryglowuje go.Urządzenie ryglujące skrzynki biegów samochodu FSC ŻukTulejkaDźwignie widełekUrządzenie ryglujące może jednocześnie pełnić rolę zat Wówczas składa się ono z dwóch kulek zatrza Położenie kół zębatych w skrzynce biegów pierwszy bieg, b – drugi bieg, c – trzeci bieg (bezpośredni), d – bieg tylnyrozpychanych sprężyną i kołka ryglującego umieszczonego we­wnątrz sprężyny. Gdy kulka zatrzasku wyjdzie z wgłębienia w jednej dźwigni widełek zmiany biegu, dociska ona kołek ryglujący do drugiej kulki i rygluje w ten sposób drugą dźwignię.

Comments

comments